X
تبلیغات
style type="text/css">//Ashoora.ir|Faraj Begins
خدا کند که رضایم فقط رضای تو باشد - تقويت صدا در ۳۰ ثانيه

پنجشنبه 1391/04/01

تقويت صدا در ۳۰ ثانيه


تقويت صدا در ۳۰ ثانيه       تمرين صدا جهت زيبايي صوت امري است كه نياز به سالها ممارست دارد و جز عده اي كه استعداد ذاتي صدا را دارند، ديگران براي زيبايي صداي خود نيازمند سالها تمرين روزانه هستند. از جمله ملاكهاي زيبايي صدا خصوصاً براي مداحان و قاريان قرآن كه به دنبال صدايي حزين مي باشند، "بم و پر" بودن صداست و بقول معروف اين صداها بدرد مداحي و قرائت قرآن مي خورد. دغدغه اصلي بسياري از قاريان و مداحان همين بم شدن و بالا بردن قدرت صداست، كه براي رسيدن به اين منظور مدت تمرينهاي خود را زياد مي كنند و سالها ادامه مي دهند تا داراي صدايي قوي شوند. اما با كمك يك روش نوين عملي مي توان در مدت زمان كمي شاهد تقويت صوت خود باشيم، كه براي اين منظور مقدمه اي لازم است.      اول اينكه كساني كه داراي صداي بم هستند طول تارهاي صوتي آنها بيشتر از افرادي است كه داراي صداي نازك مي باشند. لذا طول تارهاي صوتي مردان بيش از زنان مي باشد، به همين خاطر داراي صداي پرتري هستند.      ثانياً اگر دقت شود افرادي كه به آواز خواني، مداحي يا قرائت قرآن با صداي بلند مي پردازند، فوراً بعد از تمام شدن تمرين، گاهي در حرف زدن عادي آنها هم مي توان اين مسئله را يافت و علت آن اينست كه وقتي فرد با صداي بلند شروع به خواندن مي كند تارهاي صوتي او كه در دو طرف حنجره و بصورت دولايه مقابل هم قرار دارند كشيده شده و طول آنها زياد مي شود و تا قبل از اينكه به حالت عادي خود برگردد، صداي فرد پرتر مي شود. و كساني هم كه با صداي بلند نمي خوانند ولي با صدايي در ارتفاع پايين شروع به "بم خواني" مي كنند، اينها هم در واقع با فشار به ديواره حنجره باعث افزايش طول تارهاي صوتي شده اند و لذا صداي آنها پرحجم و قوي مي شود. پس نكته كليدي در تغيير صوت ""طول تارهاي صوتي"" است. البته ضخامت تارهاي صوتي نيز موثر است ولي چون تغيير ضخامت تارهاي صوتي از عهده ما خارج است، لذا از بيان مباحث آن خودداري مي كنم. (همچنين با اجراي اين روش اتفاق ديگري مي افتد كه در بم شدن صدا موثر است و آن باز شدن غضروف تيروئيد است كه در بخش ساختمان حنجره به آن پرداخته ام.)      بنابراين براي رسيدن به چنين حالتي نياز است كه فرد مدتها تمرين كند و با صداي بلند بخواند يا بم خواني را آنقدر ادامه دهد تا افزايش طول تارهاي صوتي ملكه شود.      اما روش سريعتر براي حل اين مشكل كه فوراً جواب مي دهد و افراد مي توانند خيلي سريع شاهد اين اعجاب شوند، كشيدن تارهاي صوتي است با روشي مناسب كه از حساسيت زيادي برخوردار است و ممكن است با عمل كردن نادرست، صداي فرد خراب شود و به اصطلاح خش دار شود.      اين روش مجرب است و اين حقير پس از تحقيق علمي كه به اين مسئله پي بردم، با اجراي عملي از آن بصورت موثر استفاده مي كنم. روش اجرا:       هنگامي كه انسان آب دهان خود را قورت مي دهد، برآمدگي جلو گلو يعني غضروف تيروئيد گلو كه به سيب آدم يا سيبك گلو معروف است به طرف بالا حركت مي كند.(براي يافتن اين مسئله انگشت خود را روي برجستگي جلو گلو قرار دهيد و سپس آب دهان خود را قورت دهيد) و در اين حالت است كه براي يك لحظه تارهاي صوتي كشيده مي شوند و نيز ديواره گلو به هم مي چسبد و سپس فوراً رها مي شود. اينجاست كه بايد آنرا غنيمت بشماريم و اگر اين حالت را بمدت حدود 30ثانيه نگه داريم، بطوري كه سيبك گلو در اين مدت پايين نيايد و گلو نيز به هم چسبيده باشد، اگر بعد از انجام اين عمل 30 ثانيه اي، شروع به خواندن كنيم با صدايي پرحجم مواجه خواهيم بود. (اگر مي خواهيد با مشكل كمبود نفس مواجه نشويد، ابتدا كمي نفس بگيريد). كه البته تاثير گذاري اين عمل ممكن است براي افراد مختلف متفاوت باشد و براي برخي افراد نياز باشد كه چندين مرتبه اين عمل را انجام دهند تا شاهد پر شدن صداي خود باشند. كه براي اين منظور (انجام بيش از يك مرتبه) لازم است بين هر بار نگه داشتن گلو به حالت مذكور، حداقل به مدت 20 ثانيه صبر كنند و دوباره انجام دهند. (بنده http://quranfree.blogfa.com/ نيز معمولاً سه مرتبه در ابتداي تمرين و سه مرتبه در اواسط تمرين اين كار را انجام مي دهم). و به يكي ازدوستانم كه همين روش را توصيه را كردم بعد از مدتي تمرين، قدرت صداي او تقريبا دوبرابر يا بيشتر شده بود كه خودم تعجب كردم.      براي تفهيم بيشتر يادآور مي شوم كه به محض قورت دادن آب دهان، زماني كه سيبك گلو(برجستگي جلو گلو) بالا آمد و گلو به هم چسبيد(بطوري كه ديگر دم و بازدم ممكن نباشد) اين حالت را حدود 30 ثانيه نگه داريد و بعد از آن شروع به  خواندن كنيد تا شاهد اعجاب تغيير صوت خود باشيد.      توصيه اين حقير اينست كه جهت خراب نشدن صداي شما، 5 دقيقه پس از تمرين ملايم صدا، مرحله ياد شده را انجام دهيد.      البته افرادي كه داراي صداي نازك و زيبايي هستند مي توانند از اين روش براي پر شدن صداي خود استفاده نمايند. چرا كه قارياني مانند عبدالباسط با اينكه صداي نازكي دارند، از پري صدا نيز بهره برده اند و همين عامل موفقيت آنهاست.      در ضمن براي ماندگاري و ملكه شدن قدرت صداي حنجره خود مي بايست اين كار را تا مدتها تكرار نماييد يا در طول روز به آن مبادرت ورزيد و در هنگام خواندن و طول تمرين سعي شود كه حالت پري صدا حفظ شود. كه قطعاً پس از مدتي تمرين اين حالت در حنجره ماندگار خواهد شد. و در آخر توصيه مي شود در صورتي كه احساس كرديد اين عمل با حنجره شما سازگار نيست آنرا رها كنيد. فراموش نكنيد كه ابتدا باید حنجره را آماده كرد بعد تمرين جهت صدا سازی...
برای آماده كردن حنجره به چند نکته باید توجه داشت: 1- استفاده صحیح از حنجره2- تنفس صحیح۳- تمرینات تقويت و آماده سازي حنجره   ساختمان حنجره : حنجره که آن را جعبه مولد صدا می نامند عضو لوله ای شکل است که در قسمت جلوی گردن و در مقابل مهره های سوم، چهارم، پنجم و ششم گردنی قرار دارد. همچنین حنجره یکی از قسمت های مهم لوله تنفسی است که از سمت بالا با حلق و از سمت پایین با نای مرتبط می باشد. برای تشخیص جایگاه حنجره می توان خط وسط جلوی گردن را از بالا به پایین لمس کرد تا به يك برجستگی نسبتاً مشخصی رسید. این برجستگی که سیب آدم نام دارد جزء ساختار یکی از غضروفهای حنجره بوده و معمولاً در مردان مشخص تر و کمی پایین تر از زنان و کودکان می باشد. ابعاد حنجره بر حسب سن و جنس افراد متغیر است. اسکلت حنجره از چند غضروف تشکیل شده است. این غضروفها توسط رشته های عضلانی به یکدیگر متصل هستند و با حرکت خود، اعمال حنجره را انجام می دهند. البته به غیر از غضروفها و عضلات، حنجره از قسمت های دیگری از جمله اعصاب مغزی، رگهای خونی و... برخوردار است که این قسمت ها به همراه عضلات و غضروفها در نهایت ساختار اصلی حنجره را که لوله ای شکل است تشکیل می دهد. تارهای صوتی مهمترین ساختار حنجره اند. زیرا در اینجا نقطه شروع تولید صداست. تارهای صوتی دو نوار محکم از بافت هستند که از جلو به عقب می روند.  غضروفهای حنجره : حنجره شامل سه غضروف منفرد و سه غضروف زوج است. یکی از غضروفهای منفرد حنجره، تیروئید نام دارد. این غضروف بزرگ ترین غضروف حنجره به شمار می آید و غضروفی است به شکل یک کتاب نیمه باز که در قسمت جلو، در مردان در حالت عادي یک زاویه 90 درجه و در زمان بلوغ يك زاويه 120 درجه را تشکیل می دهد. برجستگی ناشی از این زاویه سیب آدم نامیده می شود. غضروف انگشتری نیز یکی دیگر از غضروفهای منفرد است. غضروف انگشتری در قسمت عقب وسیع تر از قسمت جلو است و به همین دلیل شبیه یک حلقه انگشتر می ماند. طول و عرض این غضروف 2 سانتی متر و ضخامت آن تقریباً 3 میلیمتر است. این غضروف در قسمت پایین غضروف تیروئید قرار دارد. از جمله غضروفهای زوج حنجره نیز می توان از غضروف هرمی نام برد که شکلی شبیه هرم داشته و روی غضروف انگشتری متصل می شود. سایر غضروفهای حنجره به نام های اپی گلوت، قرنی و میخی می باشد. عضلات حنجره :عضلات حنجره را می توان به دو دسته تقسیم کرد: 1) عضلات بیرونی  عضلات بیرونی به عضلاتی نازک و روبانی شکل گفته می شود که قسمت های مختلف حنجره را به استخوان های مجاور مانند جناغ سینه می چسبانند. عضلات بیرونی حنجره مسئول حرکت حنجره به عنوان یک واحد کلی هستند. بنابراین موقعیت کل حنجره را در گردن تغییر می دهد و باعث بالا و پایین رفتن حنجره می شوند. 2) عضلات درونی عضلات درونی به عضلاتی گفته می شوند که غضروفهای حنجره را بهم وصل می کند و مسئول حرکت غضروفها در ارتباط با یکدیگر هستند. حرکات این عضلات موجب ایجاد صوت شده و در موقع بلع غذا نیز مانع ورود غذا به داخل ریه ها می شوند و در نتیجه از ایجاد مشکلات تنفسی جلوگیری می کنند.   تارهای صوتی حقیقی و کاذب: تارهای صوتی حقیقی و یا تارهای صوتی مولد صدا، شامل دو نوار ظریف عضلانی- مخاطی است که از یک سر به هم چسبیده و به غضروف تیروئید متصل و از سر دیگر از هم جدا و متحرک که به دو غضروف هرمی متحرک متصل می باشند و در نهایت شكلي شبیه V انگلیسی را در داخل لوله حنجره درست می کنند. حد متوسط طول تارهای صوتی مرد بیشتر از تارهای صوتی زن است، لذا صداي مردان ضخيم تر مي باشد. علاوه بر تارهای صوتی حقیقی، حنجره دارای تارهای صوتی دیگر به نام تارهای صوتی کاذب می باشد. این تارهای صوتی کاذب بر عکس تارهای صوتی حقیقی به هنگام تولید صدا در آرامش کامل به سر می برند و نقشی در تولید صدا ندارند. این تارها که در قسمت فوقانی تارهای صوتی حقیقی قرار دارند همانند آنها از یک سر به غضروف تیروئید و از سر دیگر به غضروفهای هرمی متصل هستند و در اعمالی از قبیل بستن راه هوا و جلوگیری از ورود مواد خارجی به حنجره کمک می کنند. اعمال حنجره:  حنجره چهار عمل مهم را انجام می دهد:        1) کمک به بلع غذا 2) تنظیم جریان هوا  3) کمک به انجام فعالیت های سنگین  4) تولید صدا 1- کمک به بلع غذا : یکی از اعمال حنجره جلوگیری از ورود غذا به داخل نای و ریه هاست. وقتی که ما غذا می خوریم، مواد خوراکی از راه دهان به حلق می رسد. در اینجا دو راه وجود دارد: یکی مسیر لوله ای حنجره و نای که به ریه ها منتهی می شود و دیگری مسیر لوله ای مِری که در نهایت به معده منتهی می گردد. با ورود غذا به حلق، حنجره با بستن دهانه خود، عمل هدایت غذا به داخل مِری را انجام می دهد و مانع خفگی انسان می شود. این عمل مهمترین عمل حنجره به حساب می آید چون نقش حیاتی در زندگی انسان دارد. 2- تنظیم جریان هوا : این عمل به هنگام تنفس بوسیله دور و نزدیک شدن تارهای صوتی به یکدیگر صورت می گیرد به این نحو به هنگام نفس کشیدن عمیق دنباله تارهای صوتی کمی از هم دور شده و اجازه ورود هوای بیشتری را به ریه ها می دهند. همچنین به هنگام بیرون دادن هوا از ریه ها (بازدم) تارهای صوتی کمی به هم نزدیک شده و در خروج هوا کمک می کند. 3- انجام فعالیت های سنگین : از اعمال دیگر حنجره آن است که توانایی لازم را برای صعود و یا نزول از ارتفاعات و نیز زور زدن (برای مثال در هنگام بلند کردن جسم سنگین) ایجاد می کند. در چنین مواقعی پس از یک نفس عمیق، تارهای صوتی حنجره بسته شده که در نتیجه راه عبور هوا بطور کلی مسدود می شود این عمل فشار داخل قفسه سینه را زیاد می کند. این فشار به اضافه فشار عضلات شکم و دیافراگم فرد را قادر به انجام اعمال فوق می نماید. 4- تولید صدا: تولید صدا توسط تارهای صوتی حقیقی ( که از این پس تنها با نام تارهای صوتی ذکر می شود) صورت می پذیرد. همانطور که قبلاً گفته شد تارهای صوتی شامل دو نوار ظریف عضلانی شکل هستند که از یک سر به هم چسبیده و ثابت و از سر دیگر از هم جدا و متحرک می باشند. به هنگام گفتار دو سر آزاد و متحرک تارهای صوتی با برخورد متوالی و ایجاد ارتعاشاتی در خود باعث تولید صوت در انسان می گردند. این صوت که در ابتدا به صورت خام و بی مفهوم است بلافاصله وارد اندامهایی از قبیل حلق، دهان و بینی شده و با تغییراتی که روی آن صورت می گیرد تبدیل به صداهای واقعی و کلمات می گردند. ویژگیهــای صدا: صدای هر فرد دارای سه ویژگی بلندی (Lound ness) زیر یا بم بودن (Pitch) و کیفیت (Quality) بوده و این سه ویژگی در کل تعیین کننده وضعیت صدای یک فرد می باشد. در زیر به بررسی مختصر ویژگی های صدا می پردازیم: 1- بلندی صدا: منظور از بلندی، شدت صدای شنیده شده می باشد. به عبارت دیگر منظور از بلندی آن است که آیا صدای فرد بلند شنیده می شود و یا اینکه آرام بنظر می رسد; میزان بلندی صدا به میزان فشار هوایی که از ریه ها وارد حنجره شده و به شدت برخورد تارهای صوتی بستگی دارد. هرچه فشار هوا و شدت برخورد تارهای صوتی بیشتر باشد، صدا بلندتر و هرچه فشار هوا و شدت برخورد تارهای صوتی کمتر باشد صدا آهسته تر به گوش می رسد. بنابراین به هنگام فریاد زدن، بلند صحبت کردن، گلو پاک کردن و... (که به آنها استفاده نادرست از صدا گفته می شود) شدت برخورد تارهای صوتی بسیار زیاد است و اگر این اعمال در فرد به صورت عادت درآید در نهایت ممکن است آسیب های شدیدی را به حنجره و تارهای صوتی وارد آورد. 2- زیر یا بم بودن صدا : منظور از زیر بودن صدا، نازك بودن(مثل صدای زنانه) و منظور از بم بودن صدا، کلفتی صدا(مثل صدای مردانه) می باشد. تفاوت طول و ضخامت تارهای صوتی در خانم ها و آقایان دلیل اصلی تفاوت زیر یا بم بودن صدای آنهاست. به طور معمول طول تارهای صوتی زنان 19 میلی متر است = صدا  زیر و طول تارهای صوتی مردان 24 میلی متر است = صدای بم 3- صدای فرد از نظر کیفیت : از نظر کیفیت صدا نباید مخلوطی از چند صدای دیگر باشد و مثلاً در صدا نباید گرفتگی، نفس دار بودن، فشار و تقلا، لرزش و... مشاهده شود. تغییرات صدا در حین رشد: زیرترین صدای فرد زمانی است که تازه بدنیا می آید و گریه می کند. گریه بعداً تغییراتی می کند و این توانایی را به کودک می دهد که بوسیله آن نیازهای خود را به اطرافیان نشان دهد. زیر یا بم بودن صدای کودکان بین پسر و دختر تفاوتی ندارد و تغییرات ایجاد شده تقریباً بین سنین  12-10 سالگی صورت می گیرد. به این نحو که هم در دختران و هم پسران صدا بم تر می شود با این تفاوت که میزان بم شدگی در پسران بسیار بیشتر از دختران ایجاد می شود و اگر در این دوران از صدا درست استفاده نشود، صدا همچنان گرفته باقی می ماند. از سن 20 تا 70 سالگی صدا تقریباً ثابت بوده و ممکن است مقداری به سمت بم شدن پیش رود. از سن 70 سالگی به بالا صدا به خصوص در آقایان شروع به زیر شدن می کند (اما هرگز به زیر بودن یک صدای زنانه نمی رسد) همچنین امکان گرفتگی صدا در این سنین بعلت تغییراتی در ساختمان حنجره (به علت پیری) می باشد. تصویری از حنجره (در وسط) بکمک ام آر آي با قدرت ۳ تسلا                                       ورزش حنجره: تمرينات عادي تلاوت قرآن، حنجره را بمرور زمان ورزيده و شما صاحب تلاوتهايي مي شويد كه عموم قاريان توانايي اجراي آنرا دارند. اما اگر بخواهيد قدرت حنجره و قدرت اوج خود را افزايش دهيد و حنجره ورزيده اي داشته باشيد نياز به تمرينات ويژه اي هست تا توانايي هاي خود را در مدت زمان كمتر و موثرتري بالا ببريد. روشهاي پيشنهادي و مجرب: ۰۱ روش اول: آيه اي را انتخاب و آنرا به قسمتهاي كوتاهي تقسيم كنيد. مثلا الذين قال لهم الناس/ ان الناس/ قدجمعوا لكم فخشوهم/ فزادهم ايمانا/ و هر قسمت از آيه را كه  مي خواهيد تلاوت كنيد بايد با قدرت آنرا اجرا كنيد. يا اينكه سوره هايي را مانند سوره هاي جزء سي ام قرآن انتخاب كنيد كه داراي آيات كوتاهي هستند. البته اگر بدانيد كه در كدام يك از دستگاههاي قرآني بهتر مي توانيد اوج بگيريد و قويتر بخوانيد بهتر است اين قسمتها را در همان دستگاه اجرا كنيد. وقتي شما آيات كوتاهي را براي اوج گرفتن انتخاب مي كنيد حسنش اينست كه مي توانيد جهت خروج صداي قوي تر، نفس خود را بيشتر خرج كنيد و هنگامي كه در تلاوت از فشار هواي بيشتري استفاده كنيد صدا با قدرت بيشتري از حنجره خارج مي شود. از طرفي مقدار انرژي و فشار و تلاشي كه شما براي اجراي يك آيه بلند قبلا انجام مي داديد حالا مي توانيد در يك مقطع كوتاه بكار بگيريد و لذا آيات كوتاه را نسبت به آيات بلند با قدرت بيشتر و در پرده صوتي بالاتري مي توان قرائت نمود. و اگر اين تمرين ادامه پيدا كند بمرور زمان همين توانايي را در اجراي آيات بلند پيدا خواهيد كرد. و با اين روش حنجره شما ورزيده و توانايي صداي شما چنان خواهد شد كه از آسيبهاي ديگري مانند گرفتگي صدا در اثر اوج و زود خستگي و غيره نيز در امان خواهيد ماند. فراموش نكنيد كه قبل از اجراي اين مرحله صداي شما بايد كاملا گرم شده و آمادگي لازم براي اين تمرين را پيدا كرده باشد. ۰۲ روش دوم: برخي قاريان براي اينكه توانايي حنجره خود را بالا ببرند از آوازها و ترانه هاي خوانندگان موسقي غير قرآني استفاده مي كنند كه معمولا در لحن قرآني آنها تاثير منفي مي گذارد. اما براي رفع اين مشكل مي توان از ابتهال، هم جهت تنوع و هم جهت بالابردن توان حنجره استفاده نمود. ابتهال و برخي از تواشيحها مي توانند كمك خوبي جهت تقويت صداي قاريان باشند به شرط اينكه با همان لحن عربي تمرين شوند. البته بايد قطعه هايي را انتخاب كرد كه قوي اجرا شده باشد و مناسب تمرين شما باشند. ۰۳ روش سوم: روش قديمي ولي موثر جهت افزايش توان اوج و قرائت در پرده هاي صوتي بالا كه هنوز هم مورد استفاده مي باشد اينست كه مدت چند دقيقه كه صدا گرم شد(مثلا ۱۵ دقيقه:بستگي به افراد و آمادگي حنجره دارد) و صفحاتي از قرآن با لحن آرام خوانده شد، بمدت چند دقيقه(۱۰-۵ دقيقه) در پرده صوتي متوسط كلماتي را همراه با كشش صوت، و يا با تكرار همراه با كشش، شروع به خواندن كنيد و براي رفع خستگي و تنوع و ورزيدگي بيشتر حنجره، مي توانيد به صداي خود طنين موجدار دهيد. مثلا از كلمه لاي، لاي، لاي.. كه به نرمي ادا مي شوند استفاده كنيد و در حين اداي آنها با لحن عربي، سعي كنيد كه در مدت اين چند دقيقه فقط با صداي متوسط شروع به خواندن كنيد. و از انتخاب كلماتي كه داراي حروف ثقيل و خشن(مانند غين و خا و قاف..) هستند استفاده نكنيد. همچنين از حروف غنه دار(مانند ميم و نون مشدد) نيز استفاده نشود تا صدا بطور كامل از فضاي دهان شما خارج و تمرين صحيح انجام داده باشيد. همچنين حروف(أج د ت ط ب ق ك). در مرحله آخر چند دقيقه اي بايد همين تمرين را در پرده صوتي بالاتري بكار گيريد. و در سه يا چهار مرحله در پرده هاي صوتي مختلف و به ترتيب از پايين به بالا همين تمرين انجام شود تا هم توانايي اوج گرفتن شما افزايش يابد و هم حنجره شما به نحو اصولي شكل گيرد و از آسيبهاي احتمالي هم جلوگيري شود.   تمرين تنفس: تمرين تنفس از دو طريق تنفس سينه اي و تنفس شكمي صورت مي گيرد. يعني بكمك ششها(سينه) و يا بكمك شكم، ريه ها و پرده ديافراگم مي باشد. تحقيقات نشان داده كه تنفس سينه اي باعث فشار به دريچه قلب و تمرين سنگين آن باعث آسيب به آن مي گردد و نيز هنگام قرائت قرآن باعث فشار به عضلات گردن و پايين آمدن كيفيت اصلي صدا مي شود. در حالي كه با تنفس شكمي مي توان حجم بالاتري از هوا را براي خواندن ذخيره كرد و موقع خواندن قرآن كنترل اين هواي ذخيره شده راحت تر است. البته مكش هوا به داخل شكم غير از چيزي است كه تصور مي كنيم. براي درك بهتر اين مطلب در قسمت آناتومي دستگاه تنفس نحوه عملكرد دقيق آنرا توضيح داده ايم. نكته اي كه براي بازدهي بهتر تنفس لازم هست بدانيد اينست كه هنگام نفس گيري و نيز هنگام خواندن قرآن مي بايست: سر و سينه بصورت صاف قرار گيرد و از خم شدن سر بطرف پايين يا خم شدن كمر(و در نتيجه سينه) بشدت پرهيز كرد تا ريه هاي جمع شده از هم باز شوند و فضاي بيشتري جهت ذخيره هوا در اختيار ما قرار دهند. صاف نگه داشتن سينه، كشيدن بدن به طرف بالا و كمي بالا بردن شانه ها از جمله ترفندهاي موثر در ذخيره نفس بوده و اين عمل در هنگام قرائت قرآن و استفاده بهتر از تنفس بسيار موثر است. روش تمرين: كف اتاق بگونه اي كه پشت سر و كمر شما روي فرش قرار گرفته باشد، دراز بكشید بدون اينكه چيزي زير سر يا كمر خود قرار دهيد. تا آنجا كه می‌توانید پشت خود را باز و گسترده كنید. زانوها را خم كنید به ‌طوری كه نوك آنها به طرف سقف باشد. نباید به پشت فشار آورد زیرا این كار باعث ایجاد تنش در عضلات آن ناحیه خواهد شد. شانه‌ها را رها كنید تا باز شوند. رها كردن آرنج‌ها در دو سوی بدن و گذاشتن كف دو دست روی دو پهلو به این منظور كمك می‌كند. بطوري كه وقتي هوا را وارد ريه ها مي كنيد احساس كنيد كه شكم شما از هوا پر مي شود. اين حالت را توسط كف هر دو دست كه دو طرف شكم قرار داده ايد درك كنيد. درحالي كه هيچگونه فشاري روي عضلات گردن نباشد از راه بيني شروع به نفس گيري كرده و مقداري هوا را به طرف شكم خود هدايت كنيد. بزرگ شدن شكم خود را با كف دو دست خود بايد احساس كنيد و متوجه باشيد كه قفسه سينه شما از هم باز نشود و هوا را تنها به طرف شكم هدايت كنيد نه سينه. (همانطور كه گفته شد اين يك تصور هست كه هوا داخل شكم شما مي شود هر چند عملا اتفاقاتي رخ مي دهد كه در بخش دستگاه تنفس به آن پرداخته ام). هنگامي كه احساس مي كنيد هوا را به داخل شكم مي فرستيد بايد به آرامي اينكار صورت گيرد و هنگامي كه مقدار كمي هوا ذخيره كرديد مكث كنيد و بدون رها كردن آن مقدار ديگري هوا را به آن اضافه كنيد تا جايي كه احساس كنيد كمي به شكم شما فشار آمده(فشار كم). بعد سعي كنيد كه گلوي خود را آزاد كنيد و توسط گلو هوا را نگه نداريد. بلكه عضلات گردن مي بايست كاملا آزاد باشد بطوري كه وقتي به آرامي گلو را آزاد مي كنيد بايد اجازه دهيد هواي ذخيره شده بسيار آرام از گلوي شما خارج شود. در واقع پرده ديافراگم هست كه بايد هوا را كنترل كند نه گلوي شما. چرا كه اگر موقع قرائت، هوا را توسط گلو كنترل كنيد بمحض خواندن، هوا از پشت حنجره شما يكباره آزاد مي شود و فشار به حنجره آمده و اين صحيح نيست. وقتي كه گلو را آزاد كرديد اينجاست كه بايد زمان را در نظر بگيريد و سعي كنيد در هر بار  تمرين، هواي حبس شده مدت زمان بيشتري طول بكشد تا از گلوي شما خارج شود(كه مي توانيد با صوت همراه باشد و هم مي توانيد بدون صوت فقط هوا را به آرامي خارج كنيد). حداقل ۳۰ ثانيه بايد طول بكشد تا هوا را بيرون دهيد. و سعي كنيد كه مدت زمان آن بمرور از يك دقيقه بيشتر شود. این تمرین باعث قوى شدن عضلات اطراف گلو و پرده ديافراگم هم مى شود زیرا هنگام خواندن، فشار زیادى به این عضلات وارد مى گردد. بمرور زمان و در طي ماه ها بايد هم مقدار هوايي را كه ذخيره مي كنيد و هم مدت زمان خارج شدن هوا را از گلو افزايش دهيد و از فشار يكباره و مقطعي خودداري كنيد تا باعث مشكلاتي مانند تهوع يا درد در ناحيه شكم و ... نشويد. هنگام تمرين تنفس همراه با صدا، نفس عمیق با کیفیتى که قبلاً گفته شد بکشید بطوري كه وارد شدن هوا به داخل شکم را احساس كنيد و شکم کاملاً بالا آید. در اينجا مي توانيد هنگام خروج هوا از گلو صدايي ايجاد كنيد و آهسته و پیاپى بگویید: ((آ،آ،آ...)). و يا مي توانيد كلمات مد دار مانند "يشآء" را انتخاب و هنگامي كه هوا به آرامي از گلوي شما خارج مي شود آهسته شروع به خواندن مد آن كنيد. در ضمن احتیاجی به این نیست که آنقدر نفس بگیرید که راهی برای خواندن نداشته باشید. اگه بیش از اندازه هوا را ذخيره کنید باعث میشود به محض اينكه دهانتان را باز کنید کل نفستان خارج شود. اگر هنگامي كه شكمتان را از هوا پر مي كنيد به گلوي شما فشار زيادي وارد شده، بدانيد كه جاي اشكال است. و اغلب زماني كه هواي زياد وارد شكم شود اين اتفاق مي افتد. توجه داشته باشید که هر چه این هوا آهسته تر و کندتر از شش ها خارج شود بهتر است و تکرار این تمرین، تنفس را بهتر و طولاني تر مى کند. پس در ابتدا توقع زيادي از خودتان نداشته باشيد. هنگام گفتن آه سعي كنيد صداي گرفته و بسيار خش دار از گلوي خود خارج نكنيد و طوري عمل كنيد و گردن خود را قرار دهيد كه صدا تا حد امكان صاف از گلو بيرون آيد. پس از كسب اين آمادگي، بهترين اقدامي كه مي توانيد انجام دهيد اينست كه دو زانو بنشينيد و نفس گيري كنيد و آيه بلندي را شروع به قرائت با صداي پايين كنيد. و در چند مرحله تلاش كنيد مقدار بيشتري از آن آيه را تلاوت كنيد. به مرور كه اين حالت تقويت شد همين تمرين را براي تلاوت در پرده هاي صوتي بالا بكار گيريد. اين تمرين موثرترين روش براي افزايش طول قرائت شناخته شده. لازم به ذكر است كه تمرين تنفس نياز به ماهها بلكه سالها تمرين دارد و ممكن است عجله براي افزايش تنفس، بدن را دچار آسيبهاي جدي نمايد. البته تاثير موارد ديگري مانند ورزش و ... را نمي توان ناديده گرفت.   دستگاه تنفس : دستگاه تنفس از چند قسمت تشكیل شده است. ریه ها بخش اصلی دستگاه تنفس هستند. ریه‌ها در دو سمت سینه واقع شده‌اند و قلب و عروق بزرگ و مری آنها را از هم جدا می‌كنند. یكی دیگر از بخش‌های مهم دستگاه تنفس دیافراگم است. دیافراگم در تنفس نقش اساسی دارد و در قاعده شش‌ ها قرارگرفته است. و در واقع پرده عضلانی است كه حفره شكمی را از حفره سینه جدا می‌كند. كار دیافراگم ایجاد فشار منفی برای كشیدن هوا به داخل ریه‌هاست. بدنبال انقباض دیافراگم و پايين رفتن آن یك خلاء نسبی در قفسه سینه ایجاد شده و این امر خود باعث اتساع ریه‌ها می‌شود. در این بین عضلات بین دنده‌ای با انقباض خود موجب اتساع قفسه سینه و كمك برای ورود هوا می‌شوند. نتیجه این روند، مكش هوا به درون ریه‌ها است.بایستی توجه داشت قفسه سینه یک شبکه اسکلتی است. بنابراین دارای ظرفیت محدودی از نظر قدرت اتساع است. در یک تنفس درست، دیافراگم مهم‌ترین نقش را ایفا می‌كند. بنابراین كنترل دیافراگم اولین قدم در تمرین‌های تنفسی است. وقتی دیافراگم در حالت استراحت قرار می‌‌گیرد، ریه‌ها جمع شده و هوا تخلیه می‌شود. تمرین ساده تنفس عمیق با حركات دیافراگم، بنیاد علم تنفس یا پرانایاما است. آنچه در یک تنفس درست اهمیت دارد حرکت شکم و دیافراگم است. در واقع تنفس درست با بیرون دادن شکم شروع می شود. وقتی شکم به سوی بیرون حرکت کرد، اين احشاء محوطه شکمی است كه با فشار ديافراگم به سوی بیرون حرکت می کنند. در این حالت دیافراگم می تواند به راحتی به سوی پایین حرکت کند و هوا را به داخل ریه ها بکشاند. بعد از باز شدن شکم، قفسه سینه نیز كمي باز شده و چرخه تنفس کامل می شود. در هنگام بازدم نیز مجددا شکم به داخل جمع میشود و به هل دادن دیافراگم به سوی بالا هوا را خارج می کند. تفاوت تنفس سينه اي با شكمي اينست كه در تنفس سينه اي قسمتهای فوقانی قفسه سینه و ششها از هوا پر می شود اما  آنچه مطلوب ماست، پر شدن قسمتهای تحتانی قفسه سینه يعني ريه ها و حبابچه های هواست كه در تنفس شكمي حاصل مي شود كه در اين راستا هوا وارد معده نمي شود. دیافراگم یک عضله قوسی شکل بزرگ و متصل به استخوان سینه در جلو است، که به اطراف و زیر دنده های پائینی منشعب می شود، و سپس به دنده دوازدهم در عقب متصل می گردد. دیافراگم به عنوان عضله اصلی دم و بازدم با توانایی در تغییر صدای حفره حلقی، عمل می کند و همانطور كه گفته شد خصوصا در تنفس شكمي نقش بسزايي در كنترل و حبس نفس دارد. با استفاده از تمرینات، دیافراگم و تمام عضلات با نفس گیری تقویت می شوند، به طوری که کنترل هوایی که خارج می شود به بیشترین حد می رسد. چنین کنترلی باعث ایجاد آوازی پر طنین و زیبا و همچنین یک خط آوازی محکم می شود. يكي از راههاي اطلاع از تنفس صحیح، نگاه کردن به تنفس نوزادان و کودکان است. بچه ها وقتی نفس می کشند، به هنگام عمل دم شکم شان بالا می آید و گرد می شود. عضلات شکم کودک نرم است؛ به طوری که هوا می تواند به راحتی به عمق ریه های او برسد. وقتی تنفس کردن ناسالم بزرگسالان را تماشا می کنید، درست عکس این حالت است. به همین دلیل است که آن را تنفس وارونه می نامند. اغلب بزرگسالان هنگام دم، شکم شان را سفت می کنند و در این حالت تنفس، شکم مانع پُر شدن ریه ها از هوا می شود. برخي از معلمان به شاگردانشان توصيه مي‌كنند كه كمربندي فرضي متشكل از تعداد زيادي بيني را روي شكم و بالاي نافشان تصور نمايند. با اين شيوه براي هنرجو احساس نفس عميق در ناحيه شكم ايجاد شده و از تنش عضلات گردن، حنجره و ته زبان كاسته مي‌شود.همواره براي تنفس سه مرحله در نظر گرفته مي‌شود: دم، وقفه، بازدم. افرادي كه سعي مي‌كنند طولاني و با شدت نفس خود را بيرون دهند بهترين شرايط را براي دم فرو دادن ايجاد مي‌كنند. حفره شكمي بسيار وسيع تر از چيزي است كه ما از خارج و به طور ظاهري شكم مي ناميم. از آن جا كه عضله ديافراگم گنبدي شكل است حفره شكمي در بالا به داخل قفسه سينه پيشروي كرده و در نتيجه قسمتي از فضاي استخواني قفسه سينه جزو حفره شكمي محسوب مي شود. در پايين نيز حفره شكمي به داخل اسكلت استخواني لگن گسترش يافته و قسمتي از حفره لگن كه در بالاي تنگه فوقاني قرار دارد (يعني لگن كاذب) جزو حفره شكمي است. بنابراين حدود فوقاني شكم عبارت است از سطح تحتاني ديافراگم و در پايين: تنگه فوقاني لگن بینی : اصلی‌ترین راه ورود هوا به دستگاه تنفسی، بینی است. و نقش بسزايي در هنگام خواندن ايجاد مي كند. بینی هوا را گرم و مرطوب و هواي تميز و بدون گرد و غبار را وارد ريه ها كرده و هنگام نفس گيري با بيني مشكلي براي حنجره ايجاد نمي كند. ولي تنفس از راه دهان باعث ورود هواي سرد و در نتيجه باعث خشك شدن حنجره و نيز گاهي باعث سرفه مي گردد. همچنين وقتي شما مي خواهيد شروع به خواندن كنيد قبل از خواندن مي توان از راه بيني به آرامي نفس گيري كنيد بدون اينكه كسي متوجه شود. از طرفي گوشه هايي از آوازها يا تلاوتهاي زيبا حاصل بكارگيري ظريف آواهاي تو دماغي ست. و حتي برخي خوانندگان يا قاريان با استفاده از اين ويژگي توانسته اند خود را مطرح كنند. و عدم استفاده صحيح از بيني هنگام خروج صدا مي تواند حالتهاي زننده اي را در صوت ايجاد نمايد. بي شك قسمتي از زيبايي تلاوتهاي قرآن مديون غنه هايي است كه بكمك بيني تلفظ مي شوند. لذا بيني نقش بسيار اساسي در صدا دارد. دستگاه تنفس ۶۰ نكته در سلامت حنجره: *نوشيدن تقريباً هشت ليوان آب در طي شبانه روز براي تامين رطوبت و نرمي گلو الزامي است. *نوشيدنيهاي الكلي و كافئين دار و چاي و قهوه داراي خاصيت ادرار آور بوده و باعث تغليظ ترشحات بدن مي شود.*الكل غشاي مخاطي گلو را تحريك مي كند.*در مسافرت با هواپيما بدليل پايين بودن رطوبت درون هواپيما مصرف مقادير بيشتري از آب ضروري است.*از عواملي كه باعث از دست رفتن آب بدن مي شوند، مانند غذاهاي شور بپرهيزيد.*غذاهاي تند و ادويه دار بسيار كم مصرف كنيد، زيرا اينگونه غذاها باعث حركت اسيد معده به مري و گلو مي شوند. *از مصرف مواد غذايي خلط آور مثل محصولات لبني، بخصوص در ساعات قبل از خواندن پرهيز كنيد. *مصرف زياد حبوبات، ميوه جات و سبزي ها را در برنامه غذايي خود منظور كنيد. اين مواد غذايي علاوه بر اينكه محتوي ويتامين A، E و C هستند، همچنين غشاي مخاطي گلو را پايدار نگه مي دارند.*مصرف برخي داروها ممكن است صدا را بطور دائم خراب كند، بويژه هورمونهاي مردانه، مثل آن هورمونهايي كه براي درمان سرطان رحم يا تعديل جنسي پس از يائسگي به زنان تجويز مي شوند. مشكلات مشابهي در مورد استروئيدهاي آنابوليك، كه آن هم از هورمون هاي مردانه است، و بطور غير مجاز توسط ورزشكاران پرورش اندام استفاده مي شود، وجود دارد.*داروهاي ضد حساسيت باعث خشكي، افزايش گلو صاف كردن و سوزش، و اغلب افزايش گرفتگي گلو مي شوند.*آسپيرين باعث خونريزي تارهاي صوتي مي شود، زيرا حاوي مواد ضد انعقاد خون است كه براي بيماران عروقي تجويز مي شود.*داروهاي استنشاقي كه براي تنگي نفس و آسم استفاده مي شوند، اغلب باعث التهاب حنجره مي شوند. بسياري از داروهاي عصبي، رواني و تنفسي، روي صدا تاثير مي گذارند.*مصرف مقدار فراوان ميوه و سبزي تازه حدود پنج وعده در روز بسيار مناسب است.*خوشحال بودن و انرژي رواني مثبت قبل از خواندن موثر است.*استفاده از ويتامين C – براي اثر بخشي بهينه همراه با كلسيم و منيزيم، استفاده از روي(سولفات روي) يا نمك اسيد گلوكونيك روي و نيز استفاده از ويتامين A- كه اكثراً مشتق شده از روغن طبيعي ماهي است براي حنجره مفيد هستند.*پس از فعاليتهاي بدني، خود را گرم نگاه داريد و با بدن عرق كرده، در معرض هواي آزاد قرار نگيريد.*اگر با شخص سرما خورده در تماس بوديد، دستان خود را با صابون شسته و نيز بخور كنيد تا بيماري به شما سرايت نكند.*تا پنج روز پس از ظهور بيماري، ويتامين C مصرف كنيد. *خوب بخوريد، به قدر كافي استراحت كنيد و شاد باشيد.*به هنگام سرماخوردگي ‌استراحت زياد، مصرف فراوان مايعات و قرقره كردن آب نمك ولرم، به بهبود علائم كمك مي‌كند.*تنها در مواردي كه به دنبال عفونت ويروسي،‌ عفونت باكتريايي نيز بروز مي‌كند،‌ آنتي‌بيوتيك‌ها مفيد واقع مي‌شوند.*براي عملكرد بهتر سيستم ايمني، بدن بايد مواد مغذي حياتي را دريافت كند.*دخانيات استعمال نكنيد و در معرض دود استعمال ديگران نيز قرار نگيريد. استعمال دخانيات نه تنها باعث سوزش و خارش مزمن مي شود، بلكه علاوه بر آن مي تواند باعث دگرگوني بافت سلولي تارهاي صوتي گردد. شكل سلولهاي مخاطي تغيير مي كند و به چيزي بسيار متفاوت از سلولهاي طبيعي تبديل مي شوند كه به آنها سرطان حنجره مي گويند.*بهترين تكنيكهاي تنفسي را براي آواز خواندن يا صحبت كردن به كار ببريد. بسيار مهم است كه صداي خود را با نفسي عميق از ديافراگم تقويت كنيد. صحبت كردن از طريق گلو و بدون پشتيباني توسط نفس، فشار شديدي به صدا وارد مي آورد.*در هنگام توليد صوت، فشار را بر روي عضلات بزرگ شكم متمركز كنيد، نه روي عضلات كوچك گلو. *به جاي اينكه روي مقدار هوايي كه مي توانيد به داخل ريه ها بكشيد اهميت بدهيد، بايد به چگونگي بيرون دادن هوا اهميت قائل شويد. *تمركز صدا بايد به سمت بيرون باشد، نه در فضاي بيني يا گلو. ته گلوي خود را باز كنيد صريحاً صدا را بيرون بدهيد. و بهترين نوع صدا زماني است كه شما صداي خارج شده را در برخورد با سقف دهان خود احساس كنيد. *برخي از حنجره ها نسبت به مواد خمير دندان حساس هستند، لذا اينگونه افراد قبل از اجرا در صورت نياز به مسواك زدن، بدون خميردندان اينكار را انجام دهند.*در محل سكونت خود از مرطوب كننده هوا استفاده كنيد. اين امر بخصوص در زمستان يا مناطق خشك اهميت بسياري دارد. رطوبت مطلوب سي درصد است.*ورزش باعث افزايش استقامت و قدرت عضلات شده و به تنفس و حالت بدني بهتر كمك مي كند.*اقامت در محيط هاي آلوده، كهنه و سربسته، به دليل وجود گرد و غبار و آلرژيها، موجب اختلال در امر بهداشت راههاي هوايي مي شود. *استنشاق آلاينده هاي محيطي و شغلي و از همه مهمتر استعمال دخانيات(چه به صورت مستقيم و چه به صورت غير مستقيم يعني در معرض دود آنها قرار گرفتن) در درازمدت نيز موجب تغييرات بافتي جدي در راه هاي هوايي منجمله طنابهاي صوتي مي گردند. *قرار داشتن صدا در معرض تحريك كننده هاي محيطي، يك عامل شناخته شده در كاركرد بد صدا است. دود، خشكي، آلودگي ها و ذرات آلرژي زا ممكن است باعث گرفتگي صدا، گلو صاف كردن هاي پي در پي و خستگي صدا شوند.*هنگام خواندن، تنفس از راه بيني به جاي دهان، باعث ورود هواي گرم، مرطوب و تصفيه هوا مي شود. *ميزان تمرينات نبايد بيش از حد باشد. درس هاي كمتر و حرف زدنهاي كمتر، از فشار آوردن به صدا و خشدار نمودن آن جلوگيري مي كنند. *تمرينات خود را قدم به قدم پيش ببريد. *بين فواصل اجرا استراحت كنيد. خصوصا اگر زياد با حنجره خود كار كرده ايد خواب تجويز مناسبي ست. براي افرادي كه تمرينات سنگين دارند خواب موثر ولي براي افرادي كه تمرين كمي دارند خواب باعث افت بيشتر صداي آنها مي شود. لذا در صورت تمرين نداشتن بهتر است چند ساعت قبل از اجرا بيدار ماند تا لااقل حنجره با حرف زدن كمي گرم شود.*از توليد صداهاي عجيب و غريب و همچنين گلو صاف كردن هاي بيش از حد خودداري كنيد. *در هنگام صحبت كردن شدت صوت را پايين نگاه داريد و اگر احساس مي كنيد گلويتان خشك، خسته، و يا گرفته است، از صحبت كردن دست بكشيد. *از صحبت كردن و آواز خواندن در محيط هاي پر سر و صدا خودداري كنيد تا زياد به حنجره شما فشار وارد نشود. صحبت كردن هاي طولاني مدت و در دراز مدت مي تواند زمينه ساز ايجاد آسيب هاي جدي در طنابهاي صوتي و تغيير صداي فرد شود. *وقتي از حنجره استفاده نمي كنيد، به آن استراحت بدهيد. *از صداي خود بيش از اندازه كار نكشيد. در هنگام گرفتگي صدا از خواندن و صحبت كردن بپرهيزيد. *هنگام صحبت با تلفن، گوشي تلفن را با گردن بين سر و شانه نگه نداريد، زيرا اينكار باعث فشار و كشيدگي عضلات گردن مي گردد.*در فصل سرما بهترين اقدام براي سلامتي حنجره، گرم نگه داشتن آن است.*در فصل سرما هر شب از چند قطره محلول دهان شويه پرسيكا به همراه مقدار كمي آب جهت رفع انواع ويروسها و باكتريهاي مخرب كه احتمال سرايت آنها در روز وجود داشته استفاده كنيد. خصوصا زماني كه احساس مي كنيد به گلو درد مي خواهيد مبتلا شويد. در اين شرايط مي توانيد از آبگرم و آبليمواستفاده كنيد.*اگر به غرغره كردن نياز داريد، از محلول آب نمك استفاده كنيد. *از دهان شويه هاي خوشبو كننده دهان و مواردي كه حاوي الكل يا محرك هاي شيميايي هستند اجتناب كنيد. بوي بد دهان ممكن است دلايلي داشته باشد كه اين خوشبو كننده ها نمي توانند آنها را مداوا كنند. اين دلايل ممكن است عفونت جزئي در بيني، سينوزيت، لوزه، لثه، يا ريه ها بوده و يا ممكن است بدليل برگشت اسيد معده به مري و گلو باشد. *برخي درمان هاي دارويي مي تواند از طريق خشك كردن غشاي مخاطي تارهاي صوتي، يا توليد رطوبت زياد در اين تارها، روي صدا تاثير بگذارد. برخي داروها نيز باعث گرفتگي صدا بدليل عفونت هاي تخميري مي شوند. از اين قبيل داروها مي توان از داروهاي ضد افسردگي، قرص هاي ضد بارداري، داروهاي آلرژي و آسم، داروهاي ادرار آور، داروهاي ضد فشارخون و داروهاي ضد احتقانهاي بيني نام برد كه همگي مي توانند باعث تغليظ ترشحات بدن گردند. در اين حالت ممكن است بيمار در حين صحبت كردن، مجبور به استفاده نامناسب و توأم با فشار از حنجره شود كه در صورت تكرار قادر به ايجاد ضايعات ماندگار روي طنابهاي صوتي است. *از گلو صاف كردن هاي پي در پي، جيغ زدن و فرياد كشيدن و تقليدهاي نامناسب صوتي اجتناب كنيد. *قبل از اجرا يا تمرين سخت، صداي خود را با 10- 5 دقيقه تحريرهاي نرم گلويي با دهان بسته، گرم كنيد.منابع اصلي طبيعي تامين‌كننده ويتامينها خصوصا ويتامين ث كه در درمان سرماخوردگي موثرند: *پرتقال، گريپ فروت، انواع توت، فلفل دلمه‌اي، توت فرنگي، سيب زميني و سبزيجات برگ سبز از قبيل انواع كلم. (دريافت زياد و منظم ويتامين ث به كاهش بروز، شدت و طول مدت سرماخوردگي كمك مي‌كند) *غلات سبوس‌دار و حبوبات، منابع غذايي خوب يكي از ويتامين‌هاي گروه ب به نام پانتوتنيك اسيد هستند. (كمبود پانتوتنيك اسيد، سبب بروز عفونت‌هاي مكرر دستگاه تنفسي فوقاني مي‌شود) *سير، داراي آهن، روي و آليسين است كه سبب تقويت سيستم ايمني و كمك به كاهش خطر عفونت‌هاي ويروسي مي‌شود. *ماهي قباد، قزل‌آلا، ساردين و ماهي‌هاي روغني غني از اسيدهاي چرب امگا 3 هستند. همچنين تخم كتان،‌ دانه كدو حلوايي و روغن شاه‌دانه نيز از ديگر منابع خوب امگا 3 هستند. *دانه كنجد، تخمه كدو حلوايي و آفتاب‌گردان منابع غني اسيدهاي چرب امگا 6 هستند. اين اسيد‌هاي چرب در مبارزه عليه عفونت‌هاي سرماخوردگي به سلول‌هاي دستگاه تنفسي كمك مي‌كنند. *جگر، كره و تخم‌مرغ منابع ويتامين آ هستند. هويج، انبه، سيب‌زميني،‌ زردآلو، كدو حلوايي و سبزيجات سبز تيره نيز تامين‌كننده بتاكاروتن هستند كه در بدن به ويتامين آ تبديل مي‌شوند. عفونت‌هاي مكرر تنفسي در كودكان با كاهش ذخاير ويتامين آ مرتبط است.*مرغ، گوشت قرمز بدون چربي، لبنيات و مخلوطي از حبوبات مغزها، دانه‌ها و غلات سبوس‌دار، تامين كننده پروتئين هستند. كمبود دريافت پروتئين خطر ابتلا به عفونت را افزايش مي‌دهد. *گوشت، شير، غلات و حبوبات تامين كننده ويتامين‌هاي ب‌ـ6 و پانتوتنيك اسيد هستند كه براي تامين سلامتي سيستم ايمني از اهميت بسياري برخوردارند. *غلات، نان و عصاره مخمر،‌ تامين كننده اسيدفوليك هستند كه براي سلامتي و تقويت سيستم ايمني ضروري است. به علاوه چغندر، لوبيا چشم بلبلي و انواع كلم منابع خوب فولات (فرم طبيعي اسيد فوليك) هستند. *انواع صدف، گوشت‌هاي قرمز بدون چربي و غلات سبوس‌دار حاوي روي هستند. روي يك ماده معدني مورد نياز براي سيستم ايمني است. طنين صدا: احتمالا با توصيه خواندن در فضاي باز روبرو شده ايد. يا اينكه به شما توصيه شده كه در اتاقي تمرين داشته باشيد كه حتي ديوارهاي آن هم از موكت و پرده و پارچه باشد. اما اگر مشتاق طنين صدا هستيد به ياد داشته باشيد كه خواندن در فضاي باز يا در مكانهايي كه چنين ويژگيهايي را براي شما ايجاد مي كند باعث باز شدن صدا مي شود اما طنين صدا را كاهش مي دهد. شما چطور مي توانيد هم در فضاي باز تمرين كنيد هم موجهای زیبایی را در صوت خود ایجاد كنيد؟ بلكه انسان در فضاي باز، رغبت حتي تمرين ريزه كاري هاي صوت را هم ندارد. وقتي در فضاي باز تمرين مي كنيد مجبوريد كلمات را با فشار پرتاب كنید كه در اينصورت انعطاف صدا و نوسان‌های آن از بین می‌رود، صدا حالتی یكنواخت تولید می‌كند، گفتار حالت آواهاي حماسي می‌یابد. تنش در گردن بوجود مي آيد و به حنجره ضربه مخرب وارد می گردد. پس مكاني براي تمرين مناسب است كه مقداركمي(كم) موجب پيچيدن صدا در فضاي آن محيط شود. تقريبا حسينيه هاي بزرگ يا مساجد ساخت جديد كه داراي سالنها و سقف بلند هستند معمولا مناسب است. اما اين توصيه را هم بطور كامل رد نمي كنيم كه در فضاي باز تمرين نشود، بلكه براي افرادي كه صداي خفه اي دارند يا بقول معروف صداشون در نمياد، به مقداري معين تمرين در فضاي باز لازم است. مثلا هفته اي يكی دوبار براي باز شدن صدا و افزايش توان و قدرت صدا مي توان اينكار را انجام داد. برای افزايش طنين و تمرين جهت ايجاد موجهاي صوتي پيشنهاد مي شود كه موسقي پاپ مثلا از استاد بنان را كه اغلب افراد با آن آشنايي دارند به ذهن بياوريد و نزديكترين طنين هاي صوتي را در قرائت قاري مرجع تقليد خود پيدا كنيد و روي آن طنين تمرين نماييد. يا آهنگ موسقي پاپ را روي كلمات عربي مد دار انتقال دهيد ولي با لحن عربي همان طنين را اجرا كنيد. مثلا كلمه "ضرآء" "سرآء" و... را با لحن عربي اما با تن صداي پرحجم(كه از ويژگيهاي موسقي پاپ است) شروع به خواندن كنيد و علامت مد را در این كلمات با آهنگ موج دار بكشيد. برخي قاريان براي افزايش قدرت صداي خود از ابتهال در تمرينهاي خود استفاده مي كنند. شما نيز مي توانيد ابتهالهايي را كه داراي طنينهاي موجدار است انتخاب و با آن تمرين طنين صوت داشته باشيد. درمان گلو درد و سرفه: يكي از بزرگترين مشكلات قاريان قرآن اينست كه بدليل عفونت هاي حاصل از سرماخوردگي كه عموما ويروسي هستند توان تمرين خود را از دست مي دهند يا در محافل قرآني و مسابقات قرآن بخاطر اين بيماري تمام تلاش آنها ناكام مي ماند. براي اين منظور مي توانيد از روشهاي مجرب زير استفاده كنيد. "يا من اسمه دوآء و ذكره شفآء" 01 پرسيكا: دارويي هست كه در داروخانه به قيمت(فعلي) حدود ۱۵۰۰ تومان مي باشد و احتمالا شما با آن آشنا شده ايد. بنام داروي دهانشويه يا "پرسيكا" كه ضد انواع ويروس، باكتري و ميكروب هست و زمان استفاده از آن دهان را از انواع عوامل بيماري زا پاك مي كند. كه مورد استفاده آن براي دهان و دندان است و در نسخه آن نوشته شده كه خوردن آن هم جايز است. لذا كافيست شخصي كه به گلو درد مبتلا مي شود يا احساس درد گلو مي كند فورا به سراغ اين دارو رفته و در روز در چند نوبت هر بار دو قطره از اين داروي پرسيكا را داخل دهان بريزد و با مقدار خيلي كمي آب بنوشد(مثلا دو قطره پريسكا با يك قاشق آب). و به آرامي خورده شود تا روي گلو بماند و اثر گذارد. در اين صورت بيماري در عرض حداكثر ۴۸ ساعت انشاء الله كنترل مي شود. ولي اگر گلو درد عفوني شد و پس از چند روز كه آن گذشت اگر آنوقت به سراغ پرسيكا برويم نبايد انتظار داشته باشيم كه فورا بيماري رفع گردد. 0۲ روغن زيتون: برخي افراد پس از درمان گلو درد خود گرفتار سرفه خشكي مي شوند كه احتمالا ناشي از آسيبي است كه هنگام گلو درد به حنجره آنها وارد شده. يعني هنگام گلو درد حالت زخم يا تغيير جزئي روي حنجره آنها ايجاد مي شود كه با سرفه كردن اين آسيب با اينكه جزئي هست شدت پيدا مي كند يا حداقل اينكه براحتي بهبود پيدا نمي كند و نسبت به سرما هم حساس مي شود و ممكن است سرفه فرد تا چند ماه هم ادامه پيدا كند. كه نشانه اين نوع بيماري اينست كه هر وقت فرد در فضاي گرم و مرطوب قرار مي گيرد يا از آب گرم و امثال آن استفاده مي كند سرفه او آرامتر مي شود. برخي افراد سرفه هاي خشك را ناشي از مزاج گرم افراد مي دانند و به آنها توصيه مي كنند تا از خوراكي هاي خنك مانند ليمو شيرين استفاده كنند. اما اگر كسي دچار گلو درد شده باشد و سپس دچار سرفه هاي خشك، به احتمال بسيار قوي سرفه فرد ناشي از همان آسيبي است كه به حنجره اش وارد شده، نه ربطي به گرمي فرد دارد و نه ربطي به حساسيت فصلي. در اين حالت و براي بهبود سرفه مي توان از روغن زيتون استفاده كرد و تا چند روز(حداقل سه بار در هر روز) فرد بايد از آب گرم و روغن زيتون استفاده نمايد تا گلو قابل انعطاف گردد و محل آسيب حنجره نرم شود و از حساسيت آن كاسته شود. هنگام مصرف روغن زيتون، لايه اي روي حنجره قرار مي گيرد كه باعث مي شود هنگام دم و بازدم، هوا با محل آسيب رسيده تماس پيدا نكند و باعث سرفه نگردد و در مدت كوتاهي سرفه التيام يابد. بايد بدانيد كه از اين ماده براي زيبايي پوست زنان استفاده مي شود، بنابراين نرمي پوست و حفظ خاصيت ارتجاعي آن و از بين بردن خشكي پوست و مو از ديگر خواص روغن زيتون است. و كمك مى‌كنند سلول‌هاى پوست فرم و انعطاف‌پذيرى خود را حفظ كنند. لذا از اين خاصيت بسيار عالي روغن زيتون براي انعطاف‌پذيرى حنجره ميتوان استفاده كرد. خصوصا كساني كه حنجره خشكي دارند يا هنگام تلاوت احساس مي كنند كه گلويشان خشك مي شود مي توانند قبل از تلاوت چند قطره روغن زيتون را در دهان خود بريزند.(فقط چند قطره) همانطور كه مي دانيد روغن زيتون در دماي اتاق به حالت مايع مي باشد، بنابراين در بدن ما هم موجب گرفتگي جدار عروق و سختي شريان‌ها و حنجره نمي شوند و خلاصه، مشکلات روغن‌هاي جامد را ندارند. لذا با مصرف اين روغن قبل از تمرين صوت نه تنها باعث گرفتگي صدا نمي شود بلكه حنجره را از آسيبهاي جدي كه ممكن است بدليل خشك بودن حنجره دچار شود جلوگيري مي كند. البته از آنجا که اسيدهاي چرب غيراشباع آن بسيار حساس است و در برابر حرارت تغيير شکل داده و ماهيت‌شان عوض مي‌شود لذا بجاي استفاده از روغن با آب جوش از آب گرم استفاده كنيد. و كافي است كه هنگام استفاده از روغن زيتون مقدار كمي آب گرم(نه جوش) بنوشيد تا گلو نرم شود و سپس چند قطره روغن زيتون مصرف كنيد و پس از آن غذاي ديگري استفاده نكنيد تا روغن روي گلو بماند و اثر گذارد. همزمان با استفاده شما از روغن زيتون ده ها فايده ديگر از اين روغن را نصيب خود كرده ايد بدون اينكه اطلاعي از آن داشته باشيد. مثلا روغن زيتون در دهان باعث تقويت لثه ها مي شود. و مصرف روزانه 5 گرم يا 4 قاشق غذاخوري روغن زيتون خطر حمله قلبي را 82% كاهش مي دهد و بسياري از فوايد باور نكردني اين روغن كه مي توانيد در اينترنت جستجو كرده و خواص آنرا به وفور ببينيد. كافيست بدانيد كه این روغن سرشار از ویتامین E, D, C, B2, B1, A و K است. 0۳آويشن: اين گياه  كه در عطاري ها قابل تهيه هست و نيز مي توانيد قطره يا شربت آويشن را از داروخانه تهيه كنيد. آويشن گياهي است ضد درد، ضد تب، ضد حساسيت و خلط آور. و خصوصا اگر سرفه شما ناشي از حساسيت باشد اين دارو بسيار موثر است. و اگر تصميم داشتيد كه از داروخانه آنرا تهيه كنيد بهتر است از قطره آن استفاده كنيد نه از شربت آن.كه مواد قندي نداشته باشد و براي بيماران ديابتي هم مضر نيست. و از آنجا كه در آزمايشگاهها  براي رشد و پرورش ميكروبها، آنها را در مواد قندي قرار مي دهند لذا در طول دوران بيماري هاي گلو درد استفاده از مواد قندي توصيه نمي شود. مثلا اگر مي خواهيد آبگرم با آبليمو استفاده كنيد بدون قند بخوريد. البته عسل استثناست چرا كه در عسل ميكروب رشد نمي كند. يك متخصص تغذيه افزود : همچنين، از آويشن به عنوان خاصيت گندزدايي، ضد التهاب، ضد قارچ و ضد ميکروب نام برده مي شود و مصرف آن به افرادي که دچار بيماريهايي نظيرسياه سرفه و آسم هستند نيز توصيه مي شود.وي تصريح کرد : کساني که دچار سياه سرفه و سرفه هاي مکرر مي شوند هم مي توانند جهت درمان، جوشانده آويشن را در برنامه غذايي خود بگنجانند. 0۴ ليمو شيرين و ليمو ترش:مصرف ليمو شيرين در آنفلونزا و افرادی که دچار تب ناشی از بیماری شده‌اند، توصیه مي شود. چرا که این میوه خاصیت سم زدایی داخل بدن را از خود نشان داده‌است. و عامل ضد عفونی کننده بدن است. خصوصا افراد گرم مزاج اگر به سرفه هاي خشك و طولاني مثلا چند هفته دچار شده اند احتمالا با مصرف ليموشيرين در چند روز براي سرفه آنان موثر است. استفاده از ليموترش تازه با آب گرم هم براي رفع عفونت گلو و نيز بدليل ويتامين ث فراوان جهت سرماخوردگي بسيار توصيه شده است. ۰۵ عسل:خوردن تركيب عسل با آب گرم و دو قطره آبليمو  از جمله داروهاي موثر در رفع عفونت هاي گلو مي باشد. يك پزشك متخصص و محقق مي گفت كه بهتر است هنگام گلو درد انسان تا سه روز خوراكش فقط آب گرم با عسل همراه با آبليمو باشد. از آنجا كه عسل ماده اي است كه در آن ميكروب رشد نميكند نه تنها خودش فاسد نميشود بلكه از فساد هم جلوگيري ميكند. لذا خوردن اين تركيب باعث سم زدايي جدي بدن ميشود. هرچند ممكن است كسي پيدا نشود كه براي رفع بيماري گلويش تا سه روز فقط غذايش عسل باشد ولي ميتوان در مدتي كه دچار اين بيماري هست در روز چند مرتبه از آب گرم و عسل و آبليمو استفاده كند. آبليمو ترش خصوصا اگر تازه باشد حاوي ويتامين ث و نيز ضد عفوني كننده ي بسيار قوي و طبيعي است. البته اگر عسل حرارت زياد ببيند(بالاتر از 63 درجه سانتيگراد) آنزيمي(متيل فورفورايد) در آن توليد مي شود كه خيلي خطرناك است. پس عسل را با چاي داغ، آب داغ و  امثال آن نخوريد. قبل از اینکه به جستجو در داروخانه بپردازید تا یک شربت ضد سرفه پیدا کنید، یک قاشق عسل را امتحان کنید. مطمئناً نتیجۀ آن فوری و معجزه آسا نیست، اما یک تحقیق علمی نشان داده است که عسل با خواص منحصر به فردش، جایگزین بسیار مناسبی برای شربت سرفه است.شربت ضد سرفه؟بسیاری از فرآورده های ضد سرفه و ضد عفونی کننده های مجاری تنفسی بدون نسخه در داروخانه ها به فروش می رسند. از سوی دیگر، وقتی به خاطر سرفه های خشک آنفولانزای قبلی مان، پزشک شربت ضد سرفه تجویز می کند، تمایل به نگه داری آن داریم. این شربت ها عموماً بر پایۀ دکسترومتورفان قرار دارند. مدام تأثیرگذاری این داروها زیر سئوال می رود ولی از آنجایی که اثر منفی هم ندارند، از آنها استفاده می کنیم چون تصور می کنیم این کار بهتر از هیچ کاری نکردن، است. اما یک جایگزین دیگر با خواص طبیعی وجود دارد و آن "عسل" است.تسكين دهنده ي سرفه: آثار عسل در بین برخی بچه های ۲ تا ۱۸ سال که سرفه می کردند و دچار آبریزش بینی بودند، طی ۷ روز مقایسه شد. برخی از این کودکان دقیقاً فبل از خواب ۱ قاشق عسل و برخی دیگر شربت ضد سرفه دریافت کرده بودند و برخی دیگر هیچ. تکرار سرفه ها، شدت شان و میزان ناراحتی که طی خواب ایجاد می کردند، با هم مقایسه شدند.این پارامترها بین همۀ بچه ها تغییر کرد، اما بچه هایی که عسل خورده بودند، بهبودی بیشتر از خود نشان دادند. تأثیر بالای این درمان خانگی از طریق خواص این مادۀ غذایی توجیه می شود. اول از همه اینکه، بلعیدن عسل باعث افزایش ترشح بزاق و مخاط هایی می شوند که گلو را نرم می کنند. از سوی دیگر، شیرینی بسیار زیاد و بدون ضرر اُپئید آندوژن تولید می کند. در نهایت، عسل هم یک آنتی اکسیدان است و هم یک ضد میکروب.توجه داشته باشید که، در صورت وجود سرفه های بسیار شدید و طولانی مدت، تأثیر عسل بسیار ناچیز خواهد بود، در این موارد باید به پزشک معالج مراجعه کنید یا نظر داروساز را جویا شوید. از لحاظ منطقی، بهتر است که در صورت عفونت های خفیف، به جای اینکه در جعبۀ داروها دنبال شربت ضد سرفه بگردید، به کودک بالای یک سال تان (و بزرگسال) هر شب، قبل از خواب یک قاشق عسل بدهید . تنها اگر سرفه فرد ناشي از مزاج گرم او باشد از عسل كه غذايي گرم است استفاده نكنيد و بجاي استفاده از اين روش از ليموشيرين و ليموترش با آب گرم يا از روشهاي ديگر استفاده كنيد. اصول و روشهای مداحی (ق اول) صدا سازى   همان طورى که مى دانید یکى از مهمترین ابزار مداحى ، سخنرانى ، خطابه و... داشتن صداى خوب است که در رسیدن به هدف ، شخص را یارى مى نماید. صداى خوب در مداحى دلها را بیشتر آماده مى کند و باعث اشک گرفتن و انس پیدا کردن مى شود. البته ناگفته نماند که صوت زیبا یک استعداد خدادادى است که خیلى ها از آن برخوردار و بعضى بى بهره هستند اما بحث پرورش صدا، ربطى به استعداد ندارد. گرچه کسى که مستعد است ، طبیعتاً پیشرفت بیشترى در این زمینه خواهد داشت اما حتى افراد مستعد هم باید براى بهتر شدن صدا، روى آن کار کنند.   در این بخش به انجام بعضى از تمرینات که در بالا رفتن کیفیت صداى شخص بى تاءثیر نیست مى پردازیم .   الف ) تمرین قوى کردن حنجره    منظور از حنجره قوى و صداى قوى ، صداى بلند و یا فریاد نیست بلکه منظور حنجره و صدایى مى باشد که داراى بنیه اى بالا و قدرتى است که بعد از اجراى یک برنامه ، توانایى خود را به طور کامل از دست نداده باشد و به اصطلاح ((زود نگیرد)). بعضى از اشخاص ‍هستند که صداى آنها بسیار پرطنین و پرحجم و بلند است اما بعد از مدتى کار کشیدن از حنجره ، تارهاى صوتى آنها از کار مى افتد و زود خسته شده و توان انجام فعالیت بیشتر از آن سلب مى شود؛ برعکس افرادى نیز هستند که صداى کم حجم و نازکى دارند اما حنجره آنها از قدرت خوبى برخوردار است و تارهاى صوتى او به زودى از کار نمى افتند. آنچه مهم است این است که یک خواننده بتواند از ابتداى یک مجلس تا انتهاى آن را به تنهایى عهده دار شود و قدرت انجام یک برنامه کامل را داشته باشد، اگر چه این خصوصیت بعد از سال ها مجلس دارى و اجراى برنامه براى شخص حاصل مى شود و به خصوصیات فردى از قبیل بنیه جسمانى ، حالت جمجمه ، بزرگى قفسه سینه ، بزرگى حفره هاى بینى و دهان و... نیز بستگى دارد.   خاطر نشان شدن این مطلب لازم است که بالا رفتن کیفیت صدا، رابطه مستقیم با کیفیت تنفس دارد. تنفس صحیح صدا را دلنشین تر مى نماید. نکته دیگر اینکه تارهاى صوتى که صدا را تولید مى کنند، در واقع چند عضله ضعیف و کوچک بیشتر نیستند. چون عضلات را مى توان با ورزش قوى تر کرد، باید با ورزش دادن عضلات گلو و حنجره ، صدا را قوى تر نمود تا دیرتر توان خود را از دست بدهند. دقیقاً مثل یک بدنساز که با استفاده از دمبل هاى سبک و سنگین عضلات شانه و بازوى خود را قوى مى کند تا بعد از مدتى بتواند یک وزنه سنگین را بلند نماید. پس تنفس صحیح باعث پرطنین شدن صدا مى گردد و ورزش دادن عضلات باعث قوى شدن آن خواهد شد. در واقع ورزش عضلات بازو، دمبل زدن و ورزش عضلات حنجره ، خواندن مى باشد. تمرین قوى شدن صدا به این ترتیب است که ؛ ابتدا با آرامش در محلى ساکت و آرام بنشینید و عضلات را شُل کنید سپس نفس عمیقى کشیده و در پایین ترین پرده ، حرف ((آ)) را به صورت ممتد و کشیده ادا نمایید و آن قدر ادامه دهید تا بازدم شما تمام گردد. دوباره ریه ها را تا جایى که امکان دارد، از هوا پر کنید و در حالت بازدم به صورت کشیده بگویید ((آ)). این کار را تا پنج دقیقه به طور مداوم تکرار نمایید. در این کار عجله نکنید و از پایین ترین حالت ممکن آغاز نمایید. وقتى که حس کردید که حنجره شما خوب گرم شده است ، حرف ((آ)) را در یک پرده بالاتر، با همان کیفیت اجرا کنید. این کار را همین طور پرده به پرده ادامه داده و بالا روید و این نکته را کسانى که مبتدى هستند باید توجه داشته باشند که به هیچ وجه نباید عجله نمایند. باید با حوصله این کار را به انجام رساند چون تمام پختگى صدا و قوت آن بستگى به تمرین در پرده هاى پایین دارد. این کار را که انجام دادید و به پرده آخر صداى خود در حرف ((آ)) رسیدید، حنجره شما به خوبى گرم شده است و بعد از این یک ربع تمرین ، حالا مى توانید با تمام قدرت ، یک بیت شعر را با آواز بلند (در اصطلاح شش دانگ صدا) بخوانید، بدون اینکه آسیبى به حنجره شما برسد.   اگر در بین تمرین ، هنگام بالا بردن پرده بعدى احساس خارش یا سوزش و یا سرفه نمودید، بدانید که عجله کرده اید و به توصیه این حقیر گوش نداده اید. در این حالت به پرده قبلى بازگشته و دقایقى آن را ادامه دهید و یا اینکه تمرین را براى مدتى قطع نمایید همچنین در پرکردن ریه ها هم نباید عجله کرد. ابتدا آهسته آهسته شکم را پر نموده و سپس سینه را پر نمایید تا جایى که شکم و سینه شما کاملاً متورم و مملوّ از هوا باشد. اگر پرده هاى پایین را در یک فضاى بسته و پرده هاى بالا و شش دانگ را در یک محیط باز مانند کوه یا بیابان تمرین نمایید، بهتر خواهد بود و پیشرفت خود را مشاهده خواهید کرد و اگر بتوانید تمرین شش دانگ صدا را بعد از یک برنامه کوه نوردى قرار بدهید، بسیار بهتر و ثمر بخش تر خواهد بود چرا که کوه نوردى باعث افزایش ظرفیت هوایى شش ها مى شود.   تمرینات فوق باید حداقل یک تا دو ماه به طور مستمر و همه روزه صورت گیرد تا صدا براى آغاز کار، صیقل پیدا نماید و از حالت ((نخراشیدگى )) بیرون آید.   ب ) تمرین پرحجم کردن صدا    بعد از تمرینات قوى سازى صدا، نوبت به پرحجم کردن و پرطنین کردن آن مى رسد. یعنى وقتى یک خواننده در یک اتاق معمولى مى خواند، صداى او بر فضاى اتاق احاطه کامل داشته باشد و از هر سمت و سویى به طور مستقیم و یک نواخت شنیده شود. این خصوصیات یک صداى پرطنین مى باشد که در اصطلاح ، این صدا را ((زنگ دار)) گویند که گرفتگى ندارد. البته هر نوع گرفتگى در صدا، مذموم نیست بلکه بعضى وقت ها به محزون بودن آن مى افزاید اما صدایى با این کیفیت ، قابلیت کمترى براى مانور دادن و تحریر زدن دارد. براى زنگ دار شدن صدا به تمرینات زیر توجه نمایید.   در حالتى راحت بنشینید و عضلات را رها نموده و کلماتى از قبیل ((مَنگ ، هَنگ ، زَنگ ،...)) که به ((نْگ )) ختم مى شوند را با آهنگى تودماغى ، با مسدود کردن دهان با زبان و کشیدگى ، اجرا نمایید.   یک شعر بیست بیتى را با نازک ترین آهنگى که مى توانید بخوانید و وقتى که گلوى تان خسته شد، پس از چند دقیقه استراحت دوباره از نو آغاز کنید.   حرف ((ر)) را به صورت مشدد و مستمر و کشیده ((ر، ر، ر،...)) ادا کنید.   گفتیم که پرطنین شدن صدا، با تنفس رابطه مستقیم دارد. براى اینکه طنین صداى خود را تقویت نمایید به این تمارین توجه کنید.   ابتدا یک نفس عمیق با کیفیتى که قبلاً گفته شد بکشید و ریه ها و شکم را از هوا پر کنید به طورى که شکم کاملاً بیرون آید. بعد صدا را در حالى که خارج مى کنید، آهسته و پیاپى بگویید: ((آه ، آه ، اوه ، اوه ، ایه ....)). توجه داشته باشید که هر چه این هوا آهسته تر و کندتر از شش ها خارج شود بهتر است و تکرار این تمرین صدا را بهتر و رساتر مى کند.   فک پایینى را شُل کنید سپس نفس هاى کوتاه و سریع ، از راه دهان بکشید و کم کم بر سرعت آن بیافزایید تا جایى که صداى برخورد نفس ها را به سقف دهان تان بشنوید. البته نفس ها نباید از راه تنگى گلو بوده بلکه باید از پرده دیافراگم شکم باشد و از آن به عنوان تلمبه اى استفاده کنید و هوا را از راه شکم بیرون و داخل بکشید. این تمرین باعث قوى شدن عضلات زیر فک و اطراف گلو و شکم مى شود زیرا هنگام خواندن ، فشار زیادى به این عضلات وارد مى گردد.   بدن را شل کنید و هوا را به درون سینه بکشید، بدون اینکه هیچ گونه فشارى به سینه وارد شود؛ آن قدر که سینه از هوا پر گردد. سپس شمعى (یا یک باریکه کاغذ) را جلوى دهان تان بگیرید و هوا را خارج کنید، آن چنان که شعله شمع حرکت ننماید ولى هواى سینه به طور یک نواخت خارج شود. این تمرین باعث افزایش ‍ظرفیت هوایى ریه ها و یک نواختى صدا مى شود که باید روزى سه تا چهار مرتبه تکرار شود و با یک فوت کردن قوى ، خاتمه یابد.   چانه را به سینه بچسبانید به طورى که وزن سر، روى چانه افتاده باشد. حالا چند مرتبه دهان را باز و بسته کنید به طورى که با این حرکت ، سرتان بالا و پایین رود. سپس مدتى دهان را به حالت نیمه باز و راحت ، استراحت بدهید.   دستان تان را زیر چانه بزنید (حالتى که انسان چیزى را تماشا مى کند) و فرض کنید که چیزى مى جوید و مکرر دهان تان را باز و بسته نمائید. بعد از مدتى استراحت ، دوباره این کار را انجام دهید. این تمرین و تمرین قبل ، باعث قوى شدن عضلات چانه ، شقیقه ، و گلو مى شود و کم کم فک و گلو در اختیار شما در مى آید تا حروف را موقع خواندن بهتر ادا کنید زیرا عدم توانائى در تلفظ واضح حروف و خستگى زودرس فک و دهان ، ناشى از ضعیف بودن این عضلات است .   یک شعر را ابتدا با صداى زیر و از نوک زبان و سپس با صداى بم و از ته زبان بخوانید در حالى که دهان مانند یک حفره شده و صدا با حجم بیرون مى آید. این تمرین نیز با قوى تر شدن زبان ، باعث پرحجم شدن صدا مى شود. زیرا قسمتى از خواندن ، به زبان بستگى دارد که با تغییر دادن فضاى دهان ، موجب ایجاد صداى مناسب و حجم دلخواه مى شود.   ج ) چند دستورالعمل کلى براى محافظت از حنجره   تمریناتى که تا اینجا گفته شد، باعث تغییرات محسوسى در تقویت و بهبود صدا مى شود، با این شرط که با حوصله انجام داده شود و از عجله کردن در آن خوددارى گردد و تصور نشود که خواندن بستگى به این تمرینات خسته کننده ندارد. مطمئن باشید که اگر این دستورالعمل ها بدون شتاب زدگى انجام شود، اثرات ژرفى در صدا خواهد داشت اما اگر بدون دقت انجام شوند، باعث ضایعات جبران ناپذیرى خواهد شد. به عنوان مثال در تمریناتى که در قسمت قوى شدن حنجره ذکر شد، اگر شخصى بدون گرم کردن حنجره ، زیر آواز بزند و شش دانگ صدا را بیرون دهد، امکان پاره شدن تارهاى صوتى و یا ایجاد رگه هاى غیر قابل بهبود در صدا، وجود دارد. پس توصیه اول ، عجله نکردن و دقت به خرج دادن در تمارین مى باشد. توصیه دیگر این است که بین تمرین ها نباید وقفه اى ایجاد شود و باید به طور مداوم صورت گیرد تا حنجره پختگى خود را آسان تر تحصیل کند و به طور کلى اگر کسى خواننده هم بشود، نباید تمرین را قطع کند و هر روز باید زمزمه اى داشته باشد تا حنجره ، انعطاف خود را از دست ندهد. درست مانند لولاى درب ، اگر مدتى درب باز و بسته نشود باعث سفت شدن لولاها مى شود. به خاطر داشته باشید که بهترین چیز براى حنجره ، خواندن و جلوگیرى از تنبلى و سستى آن است . البته از استراحت دادن آن هم نباید غافل ماند و باید از ((تاختن به حنجره )) پرهیز کرد. حتى در مجلس نیز هرگاه حس کردید که حنجره شما خسته شده است مى توانید بدون آنکه سایرین متوجه شوند به آن استراحت بدهید. به این ترتیب که فک پائین را شُل کرده و با زبان کوچک راه حلق را مسدود نمائید، گوئى مى خواهید خمیازه بکشید به طورى که صداى آن در گوشها حس مى شود. این کار باعث استراحت لحظه اى حنجره تا مدت کوتاهى مى گردد. بهترین استراحت براى حنجره قبل یا بعد از مجلس ، ((خواب )) است . چنان چه وقتى یکى از قاریان مصرى که براى اجراى برنامه به ایران آمده بود، قبل از اجراى قرائت خود، مدتى مى خوابد و این کار را به بقیه قرّاء هم توصیه مى نماید. چون گفتیم که تارهاى صوتى ، بافت عضله اى هستند و احتیاج به استراحت دارند.   در پایان این قسمت دو تذکر لازم به ذکر است :   اول اینکه در هر قسمتى از کشور اسلامى ما، عزادارى به سبک و سیاق مخصوص به خود صورت مى گیرد و مردم هر منطقه اى یک نوع صدا را مى پسندند. بعضى صداهاى بم و خش دار، بعضى صداهاى نازک و پرتحرّک ، بعضى تحریرهاى حلقى ، بعضى تحریرهاى دهانى و... و لذا تمرین ها باید به فراخور همان منطقه صورت گیرد.   نکته دیگر اینکه لازم نیست که یک مدت را فقط به تمرین اختصاص داد و یک مدت را به خواندن در مجلس ، خیر. بلکه این دو با هم قابل جمع نیز هست . البته تذکر بسیار مهم ما این است که در کنار این تمرینات ، وقتى که حس شد صدا به حدّ مطلوبى رسیده است ، باید خواندن در مجلس را آغاز کرد تا هم زمان ، فنون مجلس دارى نیز فرا گرفته شود.   نکته :   ذاکران عزیز توجه داشته باشند در برنامه هائى که چند شب متوالى ادامه مى یابد، نباید تمام انرژى خود را در شب هاى اول ، تمام کنند و باید با حنجره شان مدارا کنند.   د) تجویز برخى خوراکى ها   همان طورى که بین همگان مشهور است ، بعضى از خوردنى ها هستند که باید از آنها پرهیز شود و برخى باید استفاده گردد تا صداى شخص را تقویت نماید. حنجره را به لولاى در تشبیه کردیم ؛ همان گونه که درب احتیاج به باز و بسته شدن دارد تا سفت نشود، احتیاج به روغن کارى هم دارد. به همان شکل که باید از حنجره کار کشید تا انعطافش از بین نرود، باید با خوردن بعضى خوراکى ها به تحرک بیشتر آن کمک نمود. ناگفته نماند که معرفى این خوراکى ها جنبه تجربى دارد و در افراد گوناگون ، مختلف است . امکان دارد که در بعضى جواب ندهد ولى آنچه که در عرف مداحان و قاریان و... براى تقویت حنجره معمول است ، خوردن غذاهاى کم چربى و آبکى مانند آش ، گوشت آب پز، باقلا پلو، آبگوشت بدون چربى ، نوشیدن شیر گرم قبل و بعد از خواندن و نوشیدن آب ولرم در حین برنامه است . همچنین در مواقع گرفتگى و خستگى صدا، خوردن ژله نشاسته ، زرده تخم مرغ ، تخم مرغ عسلى ، آب شلغم ، و یا غرغره کردن آب نمک به اضافه چند قطره آب لیمو و یا خوردن انجیر خشک که در شیر جوشیده ریخته شده باشد، تاءثیر بسزایى خواهد داشت . همچنین خوردن تخمه هائى که داراى لعاب مى باشند مانند بارهنگ ، به دانه ، تخم شربتى و... قبل از اجراى برنامه بسیار مفید است . به قول استاد این حقیر؛ ((اثر خوردن مقدارى از تربت سیدالشهداء قبل از مجلس و مالیدن آن به گلو از همه اینها بیشتر است ))(77) .   ه‍) پرهیز   براى اینکه حنجره آسیب نبیند باید از خوردن بعضى از خوراکى ها مانند انواع ترشى ها، سرخ کردنى ، چاى پررنگ ، آب سرد، بستنى و این قبیل مواد غذائى خوددارى نمود. چون خوردن اینها به مرور زمان باعث تحلیل رفتن قواى حنجره و ضعیف شدن صدا مى گردد و شاید به جراءت بتوان گفت که اثر این خوردنى ها در حنجره خواننده مخرّب تر از حنجره فرد معمولى است که خواننده نمى باشد. چون حنجره کار کرده در مقابل بعضى چیزها آسیب پذیرتر از حنجره کارنکرده است .   همچنین خوردن تخمه ، آجیل و حتى استعمال عطریات باعث گرفتن صدا مى گردد و مجدداً لازم است این نکته را خاطر نشان کنیم که پرهیز از خوراکى ها هم مانند تجویز بعضى دیگر خوردنى ها به تفاوت افراد، مختلف مى شود و در همه على السویّه نمى باشد و نیز سینه زدن و گریه شدید کردن نیز باعث گرفتگى حنجره مى شود. همچنین تنفس ‍در فضائى که گرد و خاک دارد و یا محلى که در آن غذا مى پزند و چیزى سرخ مى کنند نیز همان نتیجه را خواهد داد. البته همان طورى که قبلاً نیز اشاره شد، باید توجه داشت که این گونه پرهیزها و تجویزها، فردى است و شخص باید با گذشت زمان و تجربه در خوانندگى ، پى به اثر مثبت یا منفى آنها روى خود ببرد و یک برنامه پرهیز غذائى براى خود داشته باشد. چون ممکن است هیچ یک از خواراکى هائى فوق ، اثرى در وى نداشته باشد.   تذکر کلى :   به طور کلى مى توان گفت که هرگونه خوراکى که در شخص تولید گلودرد مى کند و هنگام ابتلا به سرماخوردگى یا گلودرد باعث تشدید آن مى شود، در موقع سلامتى باعث ضعیف شدن حنجره و صدا مى شود و بر عکس هر گونه خوراکى که در موقع گلودرد و عفونت سینه ، موجب بهبود شخص مى شود در موقع سلامتى موجب قوى شدن صدا و بالا رفتن کارآئى حنجره مى گردد.   یکصد و ده نکته پیرامون مداحی جزوۀ کلاس آموزش اصول مداحی حاج جواد کامرانی در حسینیۀ مجتمع ولایت هیئت متوسلین به ائمه اطهار ( ع) رشت بسمه تعالی جلسه اول   دستور العمل های مهم و کاربردی 1-     در هنگام مرثیه خوانی و مداحی با طهارت و وضو باشید . 2-     در مداحی اهل بیت عصمت و طهارت ( علیهم السلام ) بخدا توکل کنید . 3-   توسل به معصومین ( علیهم السلام ) وطلب کمک از آنان بویژه حضرت زهرا (سلام الله علیها ) و حضرت امام حسین ( علیه السلام ) و امام زمان ( عج ) را فراموش نکنید . 4-     می توانیم پیش از اجرای مداحی دو رکعت نماز بخوانیم و از خدا بخواهیم که ما را در این امر موفق بدارد . 5-     از خاندان عصمت و طهارت ( علیهم السلام ) با احترام یاد کنیم مثلاً برای مرد از (علیه السلام)  و برای زن ( سلام الله علیها) استفاده نمائیم. 6-   از خدا بخواهیم تا ائمه اطهار ( علیهم السلام ) بخصوص حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف به این گونه جلسات تشریف بیاورند و به مجالس ما رونق ببخشند و چشمان گنهکار ما را به جمال دل آرای خویش منور بفرمایند . 7-   مداحی و ذاکری اهل بیت علیهم السلام از نعمتهایی است که خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام به دوستان خود عطا می کند پس آن را دست کم نگیرید و آن راکم ارزش نکنید و اگر علاقه در این امر دارید از ائمه علیهم السلام بخواهید ما را در زمره ذاکران واقعی خود قرار دهد . 8-   می توانیم ثواب مرثیه خوانی خود را به معصومان علیهم السلام و یا مراجع تقلید رضوان الله علیهم و یا شهیدان و یا درگذشتگان ( پدر، مادر و یا فامیل و مانند آن ) هدیه کنیم و حتی آن را در جلسه بیان کنید . 9-   مداحی را به عنوان انجام عبادت و وظیفه شرعی بدانیم و از روی اخلاص عمل نماییم و قبل از انجام آن خودمان را مهیا کنیم ( مهیای درونی ، اخلاقی و عبادی ) 10- شایسته است در این امر از وضع ظاهری خوبی برخوردار باشیم و از لباس مناسب و در خور جلسه دینی استفاده کنیم . 11- پیش از مداحی درباره آن فکر کنیم که چگونه آن را آغاز کنیم و چگونه آن را ادامه دهیم و چگونه آن را به پایان ببریم و بطور کلی چگونه آن را بیان کنیم . 12- می توانیم مداحی را نیز با نام خدا و یاد صفات خدا آغاز کنیم مثلاً بگوییم بسم ا... - یا رحمن یا رحیم - یا رب العالمین . 13- پس از ذکر نام و صفات و حمد خدا و درود به معصومان علیهم السلام می توانیم چند بیت شعر بخوانیم و یا خاطره و داستان را ذکر کنیم و سپس اصل مرثیه و روضه را بازگو نمائیم . 14- اگر شعر یا خاطره و یا داستانی پیش از خواندن اصل مرثیه مورد استفاده قرار گیرد سعی شود آنقدر طولانی نگردد که ( روضه خواندن ) را تحت الشعاع خود قرار دهد . 15- چنانچه شعر یا داستان یا خاطره و یا نظایر آن در کار مداحی مورد استفاده قرار گرفتند باید از نظر محتوا درست و از نظر مدرک صحیح و معتبر باشند . جلسه دوم   16- شایسته است از اشعار عرفانی مربوط به مرثیه ( مداحی ) در همه جا استفاده نشود . زیرا عرفان زمینه سازی می خواهد و ضمناً هر شعر یا گفتاری را در هر جلسه ای نگوییم زیرا هر نکته جایی دارد و مکانی . 17- برای ذاکران عزیزی که در آغاز راه هستند شایسته است پیش از اجرای مراسمشان در خانه یا مانند آن تمرین و حفظ کنند تا در هنگام خواندن دچار اشتباه یا فراموشی نشوند . 18- اگر شنوندگان برای شنیدن مداحی بطور پراکنده نشسته اند در صورت امکان از آنان بخواهید بطور جمع تر بنشینند . 19- سعی کنید مداحی را بدون مقدمه چینی و زمینه سازی شروع ننمائیم بقول معروف فوری به گودی قتلگاه نرویم . 20- در آغاز و پایان کار مداحی برای هر معصوم ( علیهم السلام ) می توانیم قسمتی از دعای توسل را که مربوط به آن معصوم است بخوانیم و یا در مرثیه سرور شهیدان می توانیم از سلامهای زیارت عاشورا استفاده کنیم . 21- معمولاً مداحی دارای سه مرحله است : اول : درآمد که مقدمه کار است دوم : اوج  سوم : فرود  بعد از رسیدن کار به مرحله اوج و سوزناک خود آن را زیاد طول ندهیم ، یعنی مرحله اوج نباید خسته کننده باشد 22- مرحله اوج مداحی مرحله ایست که گره مرثیه گشوده می شود پس این قسمت را ( اوج ) زود بیان نکنیم . 23- وقتی که به مرحله اوج خود رسیدید سوز پایانی را بر شنوندگان وارد کنیم و به تعبیری مبالغه آمیز مجلس را منفجر کنیم یا به گفته مداحان و ذاکران در مجلس زلزله رخ بدهد . 24- در اوج روضه خواندن با کلماتی مانند یا حسین ( علیه السلام ) و یا زهرا ( سلام الله علیها ) جلسه را داغ کنیم . 25- اگر مداحی را همراه با سخنرانی انجام می دهیم شایسته است که ارتباط سخنرانی با مداحی را فراموش نکنیم . 26- شایسته است مداحی را با خواندن دعا و آیه ( فاتحه ) و امن یجیب ، صلوات و قیام برای حضرت مهدی ( عج ) به پایان ببرید . ( و عجل اللهم فی فرج مولانا صاحب الزمان ) 27- اگر هنگام مداحی مطلب یا شعر بعدی را فراموش کردیم مطلب یا شعر قبلی را تکرار کنیم و شرح می دهیم در ضمن این کار به جستجوی مطلب یا شعر بعدی می پردازیم تا آن را به یاد بیاوریم . 28- برای مداحی اگر می توانیم در جایی قرار گیریم که مشرف به شنوندگان باشیم و به آنها نگاه کنیم ( با چشمان باز ) و در صورت امکان اگر موانع یا چیزی حواسمان را پرت می کند مقداری چشم مان را ببندیم تا مسلط به جمعیت باشیم و بعد با دیدگان باز مداحی را ادامه دهیم . 29- شایسته است موانع تمرکز حواس را از محل مرثیه خوانی حذف کنیم گاهی اینکار با تذکری از سوی مداح می تواند انجام گیرد ( مثل چای دادن و رفت و آمد اضافه ) 30- هنگام شروع به روضه سعی کنیم مقدماتی فراهم کنیم که مجلس برای روضه خواندن آماده شود . و سپس شایسته است از شنوندگان بخواهیم که دلهای آماده خود را آماده تر برای شنیدن روضه کنند و زانوی غم بغل بگیرند . 31- تا می توانیم مدت و مقدار مداحی را در مدت زمانی که از ما خواسته اند انجام دهیم . یعنی در یک کلام مداح موفق آن مداحی است که اگر در یک مجلس بسیار سنگین و وزین از او انتظار 10 دقیقه مداحی را دارند همان مقدار مداحی نماید و چنانچه بگویند یک ساعت بخواند باز همان مقدار یک ساعت بخواند . 32- در ابتدای مداحی صدای خود را خیلی بالا نبرید . تا برای ادامه مرثیه نیز نفس داشته باشیم . 33- گاهی گلو و دهان مرثیه خوانان مبتدی خشک می شود و یا نفس آنان کم می آید این امری است طبیعی که به مرور زمان از بین می رود ولی نکات مرثیه خوانی مانند نکته قبلی را نیز باید رعایت کرد تا به چنین مشکلی برخورد نکند. 34- اگر صدای شما گرفته یا سرماخورده و یا نا صاف است چنانچه می توانید در رفع آن بکوشید و یا خودمان پیش از خواندن به شنوندگان بگوییم . 35- برای باز شدن صدا و آماده بودن حنجره و صوت اگر مرتب مجلس داریم و آن را ( صوت خود را ) به کار می بریم که هیچ ، در صورت نبودن مجلس لازم است در منزل تمرین کنیم . تا گلو آمادگی لازم را در مجلس آینده داشته باشد . 36- سعی کنیم برای خواندن مرثیه شروع خوب ، گیرا و جذابی داشته باشیم و بهتر است از یک نواخت خواندن پرهیز کنیم یعنی نه فقط در اوج بخوانیم و نه فقط آهسته بلکه هر دو صوت را عمل کنیم . 37- اگر برخوردار از لهجه محلی هستید . می توانیم با گوش دادن نوار و سی دی مداحان تهران ، قم و مشهد و تمرین صدا لهجه محلی خود را برطرف نمائیم . 38- تلاش کنیم خودمان نیز همراه خواندن مرثیه بسوزیم و اشک بریزیم و گریه کنیم . و این میسر نیست جز با تزکیه نفس و سعی و تلاش و مواظبت در امر تقوا و مسائل اخلاقی . 39- اگر هنگام خواندن روضه خودمان گریه نمی کنیم . دسته کم حالات گریه بگیریم ( تباکی ) 40- سوز و حال و گریه در مداحی را از خود خدا و معصومان علیهماالسلام طلب کنیم . 41- خود را برتر از مداحان دیگران ندانیم مثلاً نگوئیم من یک ساعت مداحی کردم ولی فلانی کم آورد . 42- علاقه و تمرین و صدق و اخلاص و تقوا از عوامل موثر در مرثیه خوانی است و اگر حتی از مرثیه خوانی انتقاد سودمندی کردند ناراحت نشویم و آنرا بپذیریم . جلسه سوم 43- تعداد کم و زیاد جمعیت در اخلاص ما برای مداحی تأثیر نگذارد مثلاً نگوئیم در فلان مجلس مداحی می کردیم که غلغله بود و جای سوزن انداختن نبود . 44- از تحقیر کردن مداحان دیگر به گونه های مختلف خودداری کنید . مثلاً نگوئیم روی فلانی را کم کردم . 45- اگر برای مداحی به ما هدیه ای ندادند ناراحت نشویم زیرا پاداش اصلی و حقیقی این کار نزد خداست . 46- بخاطر حضرت فاطمه زهرا ( سلام الله علیها ) و حضرت امام حسین (علیهم السلام ) برای مداحان دیگر احترام ویژه ای قائل شوید . پس حداقل می توانیم به احترامشان از جای خود برخیزیم . 47- هنگام مرثیه خوانی با مدیریت خوب کنترل مجلس را به عهده بگیریم ( مجلس داری کنیم ) زیرا ممکن است در بعضی موارد کنترل مجلس را از دست بدهیم و یا دیگران بخواهند نظم مجلس را برهم بزنند. 48- تجربیات مرثیه خوانی را در اختیار دیگران قرار دهیم و در این مورد نیز سخاوتمند باشیم که خیر و برکت نزد خداست . 49- شایسته است پیش از خواندن مرثیه ( مداحی ) یک بار آنرا مطالعه و مرور کنیم تا مرتکب اشتباهی نشویم . 50- در مرثیه خوانی ( مداحی ) از طرح سوالات و شبهات بدون پاسخ پرهیز نمائیم . مثلاً در روضه حضرت زهرا ( سلام الله علیها ) این سوال را مطرح نکنیم که چگونه ممکن است حضرت بعد از مرگش دستهای خود را از کفن بیرون آورد و حضرت امام حسن ( علیهم السلام ) و حضرت امام حسین ( علیهم السلام ) را بغل گرفته . 51- موارد و مطالب احتمالی و مشکوک را بطور قطعی و یقینی ذکر نکنیم یا حتی از ذکر آنها خودداری کنیم . مانند : حضور حضرت امام لیلا ( ص) در کربلا ، عروسی حضرت قاسم علیه السلام جلسه چهارم                                     استاد جواد کامرانی   52- بدون ضرورت مرثیه را تکرار نکنیم و از دوباره خوانی بپرهیزیم . 53- می توانیم از آیات و روایات ، شعر ، داستان ، خاطره ، مثال ، تشبیه ، ضرب المثل ، آمار و اخبار صحیح و دقیق ، سخنان عالمان و بزرگان و دانشمندان نظیر حضرت امام خمینی ( رحمه الله علیه ) و جملات و قطعه های ادبی و زیبایی که متناسب با موضوع و محتوای مداحی باشد استفاده نمائیم . 54- اگر در خواندن مرثیه دارای سبک خاصی هستیم آنقدر تمرین و ممارست ( تسلط ) داشته باشیم تا آن سبک را از دست ندهیم . 55- بطور طبیعی مرثیه خوانی کنیم و خود را به تکلف و زحمت نیاندازیم . 56- تا می توانیم از ابتکار و خلاقیت و ذوق و سلیقه خود و دیگران در انتخاب مراثی و کیفیت بیان و شیوه آغاز و پایان آنها استفاده کنیم . 57- اگر در خواندن مرثیه اشتباهی کردیم در همان جلسه و اگر نتوانستیم در جلسه بعد آن اشتباه را تصحیح نمائیم . 58- به مرثیه ای که می خوانیم خودمان اعتقاد داشته باشیم تا این اعتقاد در شنوندگان نیز اثر معنوی و عاطفی بگذارد. 59- کیفیت بعضی گریه کردنها زننده است از انجام چنین گریه هایی پرهیز کنیم . 60- از دروغ ها و تحریفاتی که در مرثیه ها صورت گرفته است با اطلاع باشیم تا آنها را نخوانیم . 61- مواظب باشیم برای گریاندن مردم مرثیه ها را کم و زیاد و تحریف نکنیم تا مثلاً سوزناک شوند و مردم را به گریه اندازد . 62- توجه داشته باشیم که مرثیه خوانی با زبان محاوره ای ( با هم سخن گفتن ، پاسخ دادن به یکدیگر ) دلنشین تر از مرثیه خوانی با زبان مکاتبه ای می باشد ( برای روضه مناسب ترین کار می باشد ) 63- مرثیه خوان با تجربه ای می گفت « مراثی و اشعار مربوط به آن را پیش از خواب  حفظ کنید تا در ذهن شما نقش ببندد .» 64- از هر حالت و یا حرکتی که متناسب با مرثیه خوانی و شخصیت مرثیه خوان باشد خودداری کنید . 65- برای مرثیه خوانی و جاری ساختن اشکها سعی کنیم احساسات و عواطف شنوندگان را برانگیزانیم ( با احساس خواندن ) 66- بین محتوای  مرثیه و شرایط و احساسات شنوندگان ارتباط برقرار کنیم تا غم و اندوه بیشتری را احساس نمایند و اشک بیشتری را جاری سازند . 67- برای مداحی ترس به خود راه ندهیم و از جمعیت زیاد شنوندگان و شخصیت آنان هراسان نشویم . 68- حاج مهدی قانع رحمه الله علیه می گفت : در آغاز مداحی ترس و لرز و دلهره و ضربان شدید قلب امری طبیعی است از این رو یأس را به خود راه ندهیم و مرثیه خوانی را در جاهای مختلف و در حضور جمعیت های گوناگون تمرین و دنبال کنیم تا ترس و دلهره ما از بین برود. 69- آثار و فواید معنوی در امر مداحی و روضه خوانی را بخاطر بیاوریم تا علاقه ما به مداحی بیشتر شود که نعمتی بزرگ است و متأسفانه برخی از آن غافلند . 70- هدف نهایی از مرثیه خوانی  گریاندن نیست اگر چه مرثیه خوانی با گریه بهتر است . 71- در همه جا نباید مرثیه خواند بلکه باید شرایط مداحی موجود باشد و یا شرایط آن را بوجود آورد و سپس مداحی کنیم . 72- مرثیه ها را مطابق فهم و موقعیت فردی ، سنی ، زمانی و مکانی شنوندگان انتخاب کنیم و بخوانیم .برای مثال برای نوجوانان مرثیه حضرت قاسم ( علیه السلام ) برای کودکان مرثیه حضرت رقیه ( سلام الله علیها) برای بانوان مرثیه حضرت زینب ( سلام الله علیها) بخوانیم . 73- می توانیم از مرثیه ها نکات اخلاقی و تربیتی و سیاسی و تاریخی و نظامی را استفاده کنیم و آنها را برای شنوندگان بازگو نمائیم . یک فرمانده نظامی می گفت : گاهی از مراثی امام حسین ( علیه السلام ) با دشمنان نکات نظامی را برداشت می کنیم . 74- معمولاً از تعابیری که مخصوص همان زمانها بوده است استفاده کنیم مثلاً بجای خیمه از کلمه چادر و سنگر و بجای عمود از گرز استفاده نکنیم . 75- مجالس دعا و ختم و مانند آن زمینه خوبی برای یاد گیری و شروع مداحی است . جلسه پنجم   76- فقط برای دیگران مرثیه نخوانیم بلکه در بعضی اوقات و در تنهایی برای خود و یا خانواده خودمان روضه بخوانیم . 77- جلسه مداحی می تواند برای مخاطبان ، جلسه توبه و بازگشت بسوی خدا نیز باشد به آن توجه کنید و از آن استفاده نمایید . 78- یک مداح نباید بر مسموعاتی ( شنیده ها) که به نظر دروغ و غیر صحیح یا غیر قابل قبول است تکیه کند . 79- در مجالس مداحان خبره و مشهور شرکت نماییم تا از روش و کیفیت مداحی آنان نیز بهره مند شویم . 80- اگر مثلاً در دو جا مداحی می کنیم بهتر است برای هر کدام مرثیه جداگانه و یا دو قسمت مختلف از یک مرثیه را بخوانیم زیرا در بعضی از موارد ممکن است برخی از شنوندگان هر دو جا یکی باشند . 81- مرثیه ها را طوری بازگو نکنید که خاری و ذلت خاندان عصمت و طهارت ( علیهم السلام ) از آن برداشت شود . 82- سعی کنیم مرثیه را برای شنوندگان مجسم نمائیم . 83- شایسته است از ذکر مراثی و یا آماری که موجب انکار و یا عکس العمل منفی شنوندگان می شود خودداری کنیم بویژه در مقابل شنوندگانی که کمتر از اعتقاد راسخ و ایمان بالا برخودار هستند مثلاً در چنین مجالسی شاید لازم نباشد که بگوییم نوجوان کربلا حضرت قاسم ( علیه السلام )  35 نفر را در کربلا کشت . 84- می توانیم برخی از قسمتهای مرثیه یا اشعار و رجزهای آن را با همان زبان عربی بخوانیم و سپس آنها را ترجمه نمائیم مگر در مواردی که ترجمه آنها لازم نباشد . 85- اگر از کلمات و جملات عربی در مداحی و یا نوحه خوانی استفاده می کنیم  آنها را بطور صحیح تلفظ کنیم بویژه در مجالسی که آشنایان با زبان عربی مانند علما و طلاب حضور دارند . 86-  اگر به زبان عربی آشنایی دارید از مراثی حضرت زهرا( سلام الله علیها ) در جلد 43 بهارالانوار و مراثی حضرت امام حسین ( علیه السلام ) و اصحابش در جلدهای 44و 45 بحارالانوار مجلسی چاپ گردیده است استفاده کنید . 87- کسب تجربه از خود و دیگران از رموز موفقیت در امر مرثیه خوانی است . لذا این امر  را به شیوه های مختلف می توانیم بیاموزیم که یکی از آنها از طریق دیدن نوارهای ویدئویی و یا گوش دادن نوارهای کاست است بطور مثال از نوارهای مداحان تهران ، قم و کاشان و مشهد استفاده شود . 88- می توانیم برای یادگیری مرثیه ها و اشعار زیبا دفترچه های مختلف را تهیه و از آنان استفاده لازم را بنمائیم . در مجموع 14 جزوه کوچک برای اشعار و مراثی چهارده معصوم ( علیهم السلام ) و جزوات دیگری جهت حضرت زینب ( سلام الله علیها ) حضرت معصومه ( سلام الله علیها ) ،حضرت رقیه و سکینه ( سلام الله علیهما ) ،  حضرت علی اکبر ( علیه السلام ) ، حضرت قاسم ( علیه السلام ) ، حضرت علی  اصغر ( علیه السلام ) ، حضرت عباس ( علیه السلام ) و جزوه ای برای سایر شهدای کربلا مثل دو طفلان مسلم ( علیه السلام ) ، حرّ ( علیه السلام ) مسلم بن عقیل و جزواتی دیگر جهت غزلیات - مناجات - شهدا وانقلاب و امام ( رحمه الله علیه ) و متفرقه را جمع آوری نمایید . 89- شایسته است برای مطالعات شعری و ادبی و استفاده از آنان در امر برنامه مداحی از کتابهای ادبی و شناخت شعر و ادبیات حتماً استفاده کنیم و برای جمع آوری اشعار و غزلیات از کتب : دیوان صائب تبریزی - حافظ - سعدی - پروین اعتصامی - جامی و ... و اشعار مذهبی ازکتابهای جودی خراسانی سید مؤید خراسانی به نامهای : گلهای اشک ( محرم و صفر ) ، جلوه های رسالت ( بعد از محرم ) و نغمه های ولایت و چراغ صاعقه ( حاج علی انسانی ) ، نخل میثم 1 و 2 جناب سازگار و کتب تاریخی و مقاتل : 1- لهوف سید بن طاووس 2- منتهی الامال 3- نفس المهموم 4- بیت الاحزان شیخ عباس قمی 5- ارشاد شیخ مفید 6- بحارالانوار علامه مجلسی 7- جلاء العیون علامه مجلسی 8- فواید المشاهد شیخ جعفر شوشتری  که از کتابهای معتبر و مفید هستند استفاده کرد . 90- اگر مأخذ و مدرک مرثیه را به شنوندگان بگویید بهتر است بخصوص در مجالسی که طلاب و علما و مراجع حضور دارند . جلسه ششم   91- آرام و شمرده شمرده مرثیه را بخوانیم چه در شعر خواندن و چه در ذکر مطالب و با فریاد و با شتاب و سرعت بیش از حد مرثیه خوانی نکنیم . 92- مرسوم است که در هر یک از روزها و شبهای دهه محرم - مرثیه یکی از وقایع یا شهدای کربلا را می خوانند البته به هر شهری که دعوت می شویم به تناسب و هماهنگی با آنجا کار را دنبال کنیم بطور مثال آن چیزی که بیشتر در همه جا مرسوم است . شب اول محرم  هلال ماه محرم - مسلم بن عقیل شب دوم محرم  ورودیه شب سوم محرم  حضرت رقیه ( سلام الله علیها ) شب چهارم  محرم  حضرت حر- دو طفلان حضرت زینب ( سلام الله علیها ) شب پنجم محرم  حضرت عبدالله بن حسن ( علیه السلام ) یا حبیب بن مظاهر شب ششم محرم  حضرت قاسم بن الحسن ( علیه السلام ) شب هفتم محرم  حضرت علی اصغر( علیه السلام ) شب هشتم محرم  حضرت علی اکبر ( علیه السلام ) شب نهم محرم  حضرت عباس ( علیه السلام ) روز و شب تاسوعا شب دهم محرم  شب عاشورا  - حضرت زینب ( سلام الله علیها) و امام حسین (علیه السلام ) شب یازدهم محرم  شب شام غریبان حضرت زینب ( سلام الله علیها ) و غریبان امام حسین ( علیه السلام ) . 93- در مداحی می توان بجای آمار و اعدادی که از نظر صحت مورد تردید و یا انکار است به کلماتی از قبیل جمعیتی بسیار - عده ای بسیار - عده ای زیاد - تعداد فراوان اکتفا نمود . مثلاً به جای اینکه بگوییم حضرت امام حسین ( علیه السلام ) چندین هزار نفر از دشمنان را کشت بهتر است بگوییم آقا چندین نفر را کشت . 94- اگر بعد از غذا و یا با حالت کسالت ، بیماری و خستگی - عصبانیت - ناراحتی - خواب آلودگی  و مانند آن مداحی نکنیم بهتر و موثرتر است از این رو آرامش ، سلامت و استراحت کافی پیش از مرثیه خوانی را فراموش ننمائیم . 95- در مداحی از این شاخه به آن شاخه نپریم . بلکه همان موضوع و محتوای مرثیه را برای شنوندگان بازگو کنیم . و از بانی و موسس و دست اندرکار مجلس روضه خوانی تشکر و قدردانی کنیم . اما بصورت مبالغه آمیز و خارج از حد و فراتر از واقعیت نباشد. 96- هنگام خواندن مرثیه فاصله مناسب دهان خود را با میکروفن رعایت کنیم که صدا خوب منتقل شود و بلند گو سوت نکشد و توجه داشته باشیم که صدای بلندگو بیش از اندازه کم یا زیاد نباشد . 97- اگر مرثیه را با صورت زیبا بخوانیم دلنشین تر است و اگر صوت زیبا نداریم مرثیه را به صوت عادی و معمولی و بدون صوت بخوانیم ولی مرثیه خوانی و یا مداحی را بخاطر نداشتن صوت زیبا ترک و رها نکنیم . 98- در جاهایی که مرثیه سوزناک و حزین می باشد ، بهتر است هماهنگ با آن صدایمان را سوزناک و حزین و چهره خود را اندوهگین نماییم . 99- شایسته است صوت ما هنگام خواندن مداحی اهل بیت علیهم السلام یکنواخت نباشد بلکه صوت خود را به تناسب محتوای برنامه مداحی و بگونه ای که زننده نباشد بالا و پایین ببریم و کند یا آهسته کنیم . 100ـ اگر در شیوه و سبک مداحی از کسی تقلید می کنیم آن را به مرور زمان ترک نماییم تا خودمان صاحب سبک شویم . البته گفته اند در آغاز راه تقلید از مداحان دیگر اشکال ندارد . 101ـ اگر مداحان دیگری نیز در مجلس حضور دارند از روی احترام از آنان کسب اجازه کنیم و به آنان تعارف کنیم. 102ـ کتابها و اشعار مداحی و نوحه خوانی را مطالعه کنیم و به نوارهای مداحی و نوحه خوانی گوش فرا دهیم . 103ـ شایسته است یک مداح برای فراگیری آواز و تخصص در فن ردیفهای آوازی به نوارهای مربوطه مراجعه و گوش دهد و یا بهتر است در کلاسهایی که در این خصوص است برویم . 104ـ گوش دادن به موسیقی در حد متعارف و معمول برای یک مداح لازم است مگر آنکه منجر به مفسده و فعل حرام گردد که دیگر اصلاً جایز نیست . 105ـ به نوارهای قرآنی اساتید مصری و ایرانی گوش فرا دهیم و شایسته است از نغمه ها و گوشه های ردیف آوازی در قرائت آن قاری استفاده کنیم و در برنامه مداحی بکار ببندیم . 106ـ برای آماده نمودن صوت و حنجره اگر جلسه ای برای خواندن نداریم بهتر است بطور مرتب تمرین صدا در منزل و یا در جای دیگر داشته باشیم بهترین شیوه این کار قرائت قرآن مجید است که هم ثواب آیات قرآن را می برید و هم صوت شما آماده می شود . 107ـ لازم نیست بخاطر تقویت صوت و بهتر شدن صدا از خوردنی ها و خوراکیهایی که خدای متعال قرار داده پرهیز نماییم و خود رادر عذاب بیندازیم بلکه شایسته است در تقویت این امر( صوت ) از میوه جاتی که به طبع ما و ذائقه ما سازگاری دارد استفاده کنیم . 108ـ شایسته و سزاوار است یک فرد مداح آشنایی با قرائت قرآن ، ادعیه و زیارتنامه های  ائمه معصومین داشته باشد و در خواندن بعضی از ادعیه های طولانی که از کلمات سخت برخوردار است قبلاً تمرین نماید و حتما ً در معنی آن توجه کند و تمرین کنیم . 109ـ سعی کنیم حتماً در ایام خاص و ویژه مانند ماههای محرم و صفر و ایام فاطمیه و شبهای قدر و وفات و شهادت مرثیه بخوانیم و شایسته است در این ایام از خنده و مزاح پرهیز کنیم . 110ـ سعی کنیم اشعار و غزلیات  و شعرهای مصیبتی را حتماً از حفظ بخوانیم و در این امر تا می توانیم محفوظات خود را زیاد کنیم که بسیاری برای مردم تأثیر گذار است البته در چند صورت جایز است که از روی نوشته و کاغذ بخوانیم .1- در هنگام نوحه خوانی(سینه زنی ) 2- هنگام سرود خوانی 3- اشعار مولودی شب ولادت 4- مراسم دعا و زیارت . و در حفظ اشعار سه نکته مهم لازمه کار است : ( به فرموده آقای سازگار ) 1- دیدن 2- خواندن 3- شنیدن مداحی را بدون مقدمه چینی و زمینه سازی شروع نکنید وبه قول معروف فوری به گودال قتلگاه نزنید. چون روضه ی بدون مقدمه ناقص و کمرنگ است. همچنین سعی کنید برای خواندن، شروع خوب، گیرا و جذابی داشته باشید...... معمولاً روضه دارای سه مرحله است: به ترتیب: مقدمه، اوج و فرود.وجود مقدمه در آغاز مداحی الزامی است که مطالبی راجع به آن ذکر شد. بعد از مقدمه به مرحله اوج می رسید، که در اینجا نباید فوراً تُن صدا را بالا ببرید، بلکه با صدای کوتاه شروع کرده، بعد متوسط و سپس تن صدا را کاملاً بلند کرده و اوج مصیبت را بیان کنید. که در این مرحله گره روضه گشوده شده و سوزناکترین قسمت مصیبت می باشد.وقتی روضه به مرحله ی اوج رسید، سوز پایانی را بر شنوندگان وارد کنید. به طوریکه بهترین استفاده را بتوانند ببرند.بعد از مرحله ی اوج به مرحله ی فرود می رسید، که آن را طولانی نمی کنید. حتی بعضی مواقع روضه را بدون فرود نیز می توان خواند که بستگی به نوع روضه و طریقه خواندن آن دارد.ضمناً همیشه ذکر مصیبت دارای یک مقدمه و اوج و فرود نیست، این مورد فقط در صورتی است که شما بخواهید حدود پنج دقیقه روضه بخوانید ولی در مواقعی که می خواهید روضه را طولانی و مفصل کنید ممکن است چند مرحله مقدمه، اوج و فرود داشته باشد.دعابعد از اتمام مداحی دعا کردن را فراموش نکنید. از میان دعاها بعضی، عمومی هستند و معمولاً همیشه خوانده می شوند. از جمله:دعا برای آمرزش گناهان، فرج آقا امام زمان(عج) و سلامتی و رفعِ حاجات ایشان، دعا برای امام وشهدا و رهبر فرزانه، رفع حاجات و گرفتاری مسلمانان، هدایت خودمان و جوانان به بهترین راه الهی، تشکر از بانی جلسه و برآورده شدن حاجاتش و...یکی دیگر از دعاهایی که در آغاز یا بین مداحی معمول است، دعوت کردن از خاندان عصمت وطهارت بویژه حضرت مهدی(عج) به مجالس، و عنایتشان به حاضران می باشد    
نوشته شده توسط کانون 14 معصوم(ع) در 8:49 |  لینک ثابت   •